پایگاه خبری سرمایه فردا

آنچه که تحت عنوان " بحران آب در ایران" شهرت یافته در واقع باید به این عنوان تصحیح شود؛ بحران ناکارآمدی و سوء مدیریت بر منابع آبی ایران است.

کاشت ۳۳ هزار نهال امید سبز یا تکرار یک نگرانی قدیمی در سایه بحران آب دوباره نمود پیدا کرده که نشانه ضعف سیاستگذاری در فضای سبز است.

خشکسالی بی‌سابقه، فرسودگی زیرساخت‌ها و سوءمدیریت منابع، ایران را به یکی از تشنه‌ترین دوره‌های تاریخ خود رسانده است؛ وضعیتی که نه‌تنها زندگی روزمره مردم را تحت‌تأثیر قرار داده، بلکه به موضوع گزارش‌های بین‌المللی و روایت‌های هنری و سینمایی نیز تبدیل شده است.

گزارش جدید «اطلس ریسک آبی آکوداکت» نشان می‌دهد یک‌چهارم جمعیت زمین در کشورهایی زندگی می‌کنند که هر سال تقریباً تمام ذخایر آب تجدیدپذیر خود را مصرف می‌کنند. همزمان، نیمی از جمعیت جهان دست‌کم یک ماه در سال با فشار شدید کم‌آبی روبه‌رو هستند؛ وضعیتی که امنیت غذایی، سلامت، انرژی و حتی ثبات سیاسی را تهدید می‌کند.

تهران در آستانه بحرانی‌ترین فصل آبی خود قرار گرفته است؛ کاهش ۵۰ درصدی ذخایر سدها، خشکسالی بی‌سابقه، و هشدار درباره هزینه ۴ یورویی تأمین هر مترمکعب آب، پایتخت را به نقطه‌ای رسانده که دیگر نمی‌توان آن را صرفاً یک چالش زیست‌محیطی دانست. این بحران، تهدیدی برای اقتصاد ملی، زیرساخت‌های حیاتی و حتی بقای شهری است.

آبان به نیمه رسیده و هنوز خبری از برف نیست. نه در تهران، نه در کوهستان‌های همیشه سفید، نه حتی در مناطق برف‌خیز. کارشناسان می‌گویند برف‌ها زودتر آب می‌شوند، دیرتر می‌بارند، و کمتر از همیشه می‌مانند. این فقط یک تغییر آب‌وهوایی نیست؛ زنگ خطری است برای منابع آب، کشاورزی، و آینده اقلیمی ایران.

تهران، کلانشهری که هر روز بلندتر می‌شود، حالا با بحران آب نفس می‌کشد. سدها خشک‌تر، چاه‌ها کم‌رمق‌تر، و جمعیت بیشتر شده‌اند. در این جدال نابرابر میان ساخت‌وساز بی‌مهار و منابع محدود، پایتخت به مرز شکست اکولوژیک رسیده است. آیا زمان توقف توسعه بی‌برنامه فرا نرسیده؟

ترکیه و افغانستان با تبدیل منابع آبی مشترک به ابزار چانه‌زنی سیاسی، ایران را در موقعیتی شکننده قرار داده‌اند. از سدسازی‌های گسترده در بالادست دجله، فرات و ارس تا انحراف مسیر هیرمند و هریرود، تهران ناگزیر است با دیپلماسی چندلایه و منطقه‌محور، از امنیت زیست‌محیطی و حقابه خود دفاع کند.

با اعلام مسمومیت دو شهروند عمانی پس از مصرف آب معدنی ایرانی و ممنوعیت واردات این محصول توسط امارات، صادرات آب معدنی ایران با بحرانی جدی مواجه شده است. این اتفاق، نه‌تنها اعتبار برندهای داخلی را زیر سؤال برده، بلکه ضعف در مدیریت بحران، اطلاع‌رسانی و دیپلماسی اقتصادی را آشکار کرده است؛ در شرایطی که رقابت در بازار آب معدنی خاورمیانه روزبه‌روز فشرده‌تر می‌شود.