پایگاه خبری سرمایه فردا

دهم خرداد ۱۴۰۵، محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت، حکمی امضا کرد که کمتر کسی انتظارش را داشت؛ محمدجواد باوند، مدیری که حدود یک سال و نیم پیش از ساختار مدیریتی وزارت نفت کنار گذاشته شده بود، با سمت «دستیار ویژه وزیر در امور فروش نفت خام و فرآورده‌های نفتی» بازگشت.

افزایش تنش در خاورمیانه و گرانی نفت به تقویت صادرات انرژی آمریکا و فشار بیشتر بر رقبای اقتصادی منجر شده است.

آمریکا نیز از نفت خیلی گران ضربه می‌خورد، هرچند بسیار کمتر از بقیه. اگر این وضعیت طولانی شود، جهان به سمت یک رکود تورمی بی‌سابقه حرکت می‌کند؛ رکودی که حتی قدرت‌های بزرگ را نیز از پا درمی‌آورد.

از دیدگاه سیاستگذاران غربی، مشکلی که با این لابی‌گری ایجاد شده این است که پول نفت حاصل از فروش کشورهای عربی و روسیه، به جای بازگشت به اقتصاد غرب (از طریق سرمایه‌گذاری در صنایع، خرید کالا، و ایجاد اشتغال در آمریکا و اروپا)، صرف پروژه‌های سنگین داخلی در خود این کشورها می‌شود.

تجربه سال‌های اخیر نشان داده که حتی در صورت فروش نفت، وصول پول آن به شدت دشوار و زمان‌بر است. بنابراین، آنچه امروز از اهمیت بالایی برخوردار است، نه فقط فروش نفت، که «آزادسازی منابع ارزی بلوکه‌شده» (حدود ۴۰ تا ۶۰ میلیارد دلار) و «دسترسی به پول نفت فروخته شده» است.

نزدیک به سه ماه از مسدود شدن تنگه هرمز و شعله‌ور شدن درگیری‌های نظامی در منطقه می‌گذرد. در این مدت، بازار جهانی نفت با وجود از دست رفتن حجم عظیمی از عرضه، واکنشی نسبتاً آرام نشان داده است. اما جدیدترین تحلیل بانک سرمایه‌گذاری مورگان استنلی، که در میان نهادهای تحلیلگر مالی جهان حرف اول را می‌زند، این وضعیت شکننده را یک «مسابقه با زمان» توصیف کرده است. هشدار این بانک روشن است: عواملی که تا امروز مانع از جهش بی‌سابقه قیمت‌ها شده‌اند، اگر تنگه هرمز تا ژوئن یا ژوئیه ۲۰۲۶ بسته باقی بماند، دیگر توان مهار فشارها را نخواهند داشت.

شاه در سال ۱۳۴۸ در پی آن بود که درآمد نفتی ایران به یک میلیارد دلار برسد که در عمل با ۱۰ درصد افزایش به یک میلیارد و ۹۹ میلیون دلار رسید و برای نخستین بار در تاریخ نفت ایران، درآمد نفتی از مرز یک میلیارد دلار عبور کرد.

جنگ اخیر نشان داده تجارت جهانی تا چه اندازه به چند گذرگاه محدود دریایی وابسته است چون صدا میلیون بشکه از چرخه تجارت خارج شد.

اوپک‌پلاس در حالی از افزایش محدود تولید نفت خبر داده که بسته بودن تنگه هرمز راه صادرات را مسدود کرده است با این حال امارات با امید به صادرات از بندر فجیره بدون نکنه هرمز از اوپک خارج شد، اما حملات دیروز ایران به امارات همه معادلات را تغییر داد.