یکشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۵
درحالی که مردم مرغ گران میخرند مرغداران از زیان ۲۵۰ میلیارد تومانی روزانه سخن میگویند و وزارت جهادکشاورزی سکوت کرده است
حامد شایگان: قیمت هر کیلوگرم مرغ در بازار مصرف از مرز ۴۰۰ هزار تومان عبور کرده، اما مرغداران میگویند نه تنها سودی نبردهاند که در زیان عمیقی فرو رفتهاند. این تناقض، هر خریداری را متحیر کرده است. واقعیت اما پیچیدهتر از این حرفهاست. وقتی هزینه تولید هر کیلو مرغ زنده به حدود ۲۵۰هزار تومان میرسد به نظر نمیرسد مرغدار ضرر کند، این موضوع نشان میدهد که سود بیشتر در زنجیره توزیع تقسیم میشود.
اعداد قیمتها آنقدر بزرگ شدهاند که باورکردنشان سخت است. از یک سو قیمت مرغ برای مصرفکنندگان در یکسال دو برابر شده و از سوی دیگر حمیدرضا کاشانی رئیس هیئت مدیره اتحادیه مرغداران میهن چند وقت پیش گفته بود«مرغداران ایرانی روزانه ۲۵۰ میلیارد تومان زیان متحمل میشوند.» مجموع ماهانه این رقم آنقدر بزرگ است که میتواند سرمایه یک مرغداری را تحتالشعاع قرار دهد.
حالا این ضرر و زیانها به ورشکستگی گسترده واحدهای مرغداری انجامیده و بسیاری از تولیدکنندگان در آستانه تعطیلی کامل قرار دارند. نگرانی اصلی این است که اگر این روند ادامه پیدا کند، به زودی با کمبود شدید گوشت مرغ در بازار مواجه خواهیم شد. مصرفکننده نهایی مرغ را بالای ۴۰۰ هزار تومان میخرد، اما داستان در درون خود مرغداریها کاملاً متفاوت است چون آنها نیز با افزایش قیمت نهادههای دامی مواجه شدهاند. حالا اتحادیه سراسری مرغداران کشور اعلام کرده که هزینه تولید هر کیلوگرم مرغ زنده به حداقل ۱۴۵هزار تومان رسیده است.
این رقم، فقط هزینه تولید درب مرغداری است و پیش از طی شدن فرآیند کشتار، بستهبندی و توزیع. مشکل اصلی اینجاست که نهادههای دامی با ارز گران تأمین میشود. مرغداران برای تأمین نهاده مجبورند به بازار آزاد مراجعه کرده و نهاده را دو برابر قیمت دولتی خریداری کنند، چون تامین دولتی به اندازه نیاز آنها نیست، همین عدم تعادل عرضه و تقاضا و شکاف قیمتی، سودآوری صنعت مرغداری را به حداقل سود رسانده البته آنها مدعی هستند زیانده شدهاند درحالی که صورتهای مالی شرکتهای مرغداری چیز دیگری را میگوید.
بحران مرغداری، در وهله اول بحران «خوراک» است. با کاهش شدید توزیع خوراک از طریق سامانه دولتی، عملاً مرغداران برای تأمین نیاز خود مجبور به خرید آزاد با نرخهای سرسامآور شدهاند. همین ناترازی باعث شده که قیمت تمامشده محصول نهایی بالاتر از نرخ فروش درب مرغداری باشد و حاشیه سود به حداقل رسیده است. اما مشکل فقط به خوراک محدود نمیشود. صنعت مرغداری با دو مسئله دست و پنجه نرم میکند؛ ناترازی برق و مالیات. درواقع قطعیهای مکرر برق، تلفات سنگینی به مرغداریها وارد کرده و هزینه تولید را چند برابر افزایش داده و حالا آنها میخواهند زیان تلفات را از مصرفکنندگان جبران کنند.
این وضعیت در حالی رخ میدهد که بسیاری از واحدها از بهار امسال جوجهریزی حداقلی داشته و برخی حتی به دلیل ناتوانی در پرداخت اقساط وام، در آستانه توقف تولید هستند. همچنین این روزها اخباری از افزایش کرایه حمل مرغ زنده به گوش میرسد؛ عواملی که هر کدام به تنهایی میتواند قیمت تمامشده را چند هزار تومان دیگر بالا ببرد. رئیس اتحادیه مرغداران گوشتی میگوید«تاخیر در پرداخت مطالبات مرغداران از سوی ستاد تنظیم بازار به حدود دو ماه و نیم رسیده و بسیاری از واحدها توان خرید جوجه یک روزه را ندارند. زنجیره تولید در حال گسسته شدن است.» اگر پول تولیدکننده نرسد و هزینه حمل سر به فلک بکشد، قطعاً این هزینه نهایی به جیب مصرفکننده منتقل میشود.
راه حل پیش روی دولت مشخص است؛ نهادهها با ارز ترجیحی در اختیار مرغدار قرار گیرد و واردات آزاد شود. اتحادیههای صنفی بارها اعلام کردهاند که ادامه وضعیت فعلی نهاده آزاد، فروش دستوری غیرممکن است و تنها به ورشکستگی گسترده مرغداران و در نتیجه کاهش شدید تولید منجر خواهد شد. علاوه بر این، مشکلات ساختاری دیگری مانند نژاد ناکارآمد طیور که راندمان پایین و مصرف خوراک بالایی دارد، سالانه میلیاردها دلار به صنعت تحمیل میکند. رها کردن این روشهای غلط و حذف واسطههای غیرضروری، میتواند تولید را دوباره به مسیر سودآوری بازگرداند. اما تا آن روز، مرغداران هر روز عمیقتر در باتلاق ضرر فرو میروند و مصرفکنندگان نیز در انتظار گرانی بعدی به سر میبرند.
آمارهای رسمی نشان میدهد که نوسانات تولید مرغ در ایران در سالهای اخیر، بیش از آنکه تابع الگوهای فصلی و دمای هوا باشد، به سیاستهای ارزی، دسترسی به نهادههای دامی و تصمیمات مقطعی دولت برای کنترل بازار بستگی دارد. هر بار که ارز ترجیحی به نهادهها تخصیص پیدا میکند، خط تولید نفس میکشد. و هر بار که این حمایت قطع میشود، مرغداران مجبور به کاهش جوجهریزی میشوند و چند هفته بعد، بازار با کمبود مواجه میگردد. مشکل اینجاست درحالی که مردم مرغ گران میخرند مرغداران از زبان ۲۵۰ میلیارد تومانی روزانه سخن میگویند و وزارت جهادکشاورزی سکوت کرده است.
اما در نقطه مقابل، نشانههای امیدوارکنندهای نیز در برخی بخشهای زنجیره تولید به چشم میخورد. صنعت مرغ تخمگذار ایران در اردیبهشت ۱۴۰۵ به یک رکورد تاریخی دست یافته است و تولید ماهانه تخممرغ نطفهدار (که برای جوجهکشی و تامین جوجه یک روزه استفاده میشود) به ۷.۵ میلیون واحد رسیده است. این رقم، بالاترین میزان تولید ثبتشده در تاریخ این صنعت است.
این رکورد حاصل یک استراتژی بلندمدت برای افزایش ظرفیت داخلی و کاهش وابستگی به خارج بوده است. ایران اکنون به خودکفایی در تولید گلههای مولد مرغ تخمگذار دست یافته و زنجیره تأمین داخلی در این بخش، بسیار مقاومتر از گذشته شده است. این یعنی عملا خودکفایی در تولید مرغ تخمگذار عملا به کاهش قیمت تخم مرغ کمکی نکرده است.
در بخش صادرات نیز خبرهای امیدوارکنندهای وجود دارد. استان مرکزی که یکی از قطبهای کشاورزی کشور محسوب میشود، در دو ماهه اول سال جاری (فروردین و اردیبهشت) رشد قابل توجهی در صادرات محصولات مرتبط با طیور داشته است. این آمار، تصویر دوگانهای از صنعت طیور ایران ترسیم میکند. از یک سو، مرغداران گوشتی در تنگنای نرخ دستوری و خوراک گران دست و پا میزنند. از سوی دیگر، بخش تخمگذار و محصولات جانبی، مسیر صادراتی خود را با موفقیت طی میکند و حتی به رکوردهای تاریخی دست مییابد. انگار دو صنعت مجزا داریم؛ یکی در باتلاق زیان و دیگری در مسیر رشد.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا