سه شنبه ۲۸ بهمن ۱۴۰۴
فرار سرمایه از طرحهای تصفیه پساب، خسارتی جبرانناپذیر به همراه خواهد داشت اما معلوم نیست با وجود بحران جدی آب در کشور، چگونه بروکراسی اداری به مانعی بزرگ بر سر بازچرخانی آب تبدیل شده است؟
به گزارش سرمایه فردا، آب سالم سازی شده تصفیه خانه ماهدشت کرج در حالی تحویل مجری خصوصی پروژه شده است که ۲۰ میلیون متر مکعب پساب تحویلی، بدون مشتری باقی مانده است. طرحی که از سال ۹۳ با هدف کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی اجرایی شد، امروز پشت درهای شهرکهای صنعتی باقی مانده است چون به گفته سهامداران این طرح، شهرکهای صنعتی قصد ندارند چاههای آب خود را خاموش کنند. از سوی دیگر بخش کشاورزی هم زمینی برای اجرای اهداف پیشبینی شده در طرح اولیه، در اختیار افراد قرار نداده است. بنابراین بازگشت سرمایه این پروژه محیط زیستی در هالهای از ابهام است و در صورت شکست این پروژه، زمینه فرار سرمایه از این بخش فراهم میشود.
این روزها بحران آب به یکی از جدیترین چالشهای زیستمحیطی کشور تبدیل شده است و تشدید این بحران، سیاستگذاران را به سمت بازچرخانی مجدد آب هدایت کرده است. تلاشها برای استفاده چندباره از آب، یک دهه پیش در ایران رونق گرفت و در همان زمان پروژه سالمسازی پساب تصفیهخانه ماهدشت در حاشیه کرج با امید کاهش برداشت از سفرههای زیرزمینی و تأمین آب پایدار برای صنعت و کشاورزی کلید خورد تا زمینه مشارکت بخش خصوصی در اجرای پروژههای حافظ محیط زیست را فراهم کند .
اما امروز، در دل استان البرز میلیونها مترمکعب پساب تصفیهشده بدون مصرفکننده باقی مانده و آینده سرمایهگذاری در این حوزه را با تردیدهای جدی روبهرو کرده است. پروژهای که زمانی نماد توسعه پایدار بود، حالا در پیچوخم بیمیلی مصرفکنندگان و نبود زیرساختهای اجرایی، به آزمونی برای اعتماد سرمایهگذاران محیطزیستی بدل شده است. طرح انتقال آب سالمسازی شده تصفیه خانه ماهدشت سرانجام دیروز به مرحله پایانی رسید و پساب تصفیه شده به مجری پروژه تحویل شد اما این طرح با مشکلی عجیب روبهرو است.
به گفته الهه پورکریمی فعال محیط زیست که از سال ۱۴۰۱ بهعنوان سرمایهگذار به این طرح پیوسته، شرکت آب منطقهای طی قراردادی با بخش خصوصی تلاش میکند که از پتانسیل این بخش برای حل مشکل کمبود سرمایه اجرای طرح خط انتقال پساب تصفیه شده به شهرکهای صنعتی، بهره ببرد. به همین منظور بخش خصوصی وظیفه احداث خط لوله انتقال پساب از تصفیه خانه ماهدشت به سمت شهرکهای صنعتی کوثر و امید البرز را بر عهده میگیرد.
او به هفت صبح میگوید: برای اینکه آب تصفیه شده به این دو شهرک برسد، باید کیلومترها لولهگذاری انجام میشد تا پساب تصفیه شده با هدف مهار برداشت از آبهای زیرزمینی به این دو شهرک صنعتی برسد. فعالان بخش صنعت میتوانستند از پساب تصفیه شده برای اقداماتی مثل خنکسازی، آبیاری فضای سبز و غیره استفاده کنند تا وابستگی آنها به آب شرب یا منابع آب زیرزمینی کاهش یابد اما به دلیل ناهماهنگی بین دستگاههای مرتبط در تملک زمین مسیر اجرای خط انتقال پساب، این طرح سه سال متوقف میشود و منابع طبیعی، بیل مکانیکی پروژه را توقیف میکند. سرانجام با پیگیریهای زیاد این مشکل رفع میشود. پورکریمی میگوید که قرار بود تحویل آب تصفیه شده به سرمایهگذار بخش خصوصی در شهریور ۱۴۰۳ انجام شود و اگرچه در همان مقطع بهرهبرداری آزمایشی و تست مسیر انتقال انجام میشود اما تحویل پساب تصفیه شده از سوی این مجموعه تا ۲۷ بهمن طول میکشد.
این فعال محیط زیست توضیح میدهد که یکی از طرحهای تعریف شده برای این پروژه، کشت درختان غیرمثمر با هدف تولید چوب است که به تثبیت خاک و جلوگیری از ایجاد ریزگرد در منطقه، حفظ جنگل و کم کردن وابستگی به اکوسیستمهای طبیعی کمک میکند و اجرای آن از آثار محیط زیستی مهم پروژه است.به گفته او، در حال حاضر منطقه حالت بیابانی داشته و زمینهای کشاورزی رها شده به کانونهای ریزگرد تبدیل شدهاند. تامین پساب تصفیه شده برای زیر کشت بردن این زمینها میتواند زمینه کنترل منشا ریزگردها را فراهم کند زیرا در حال حاضر منطقه از نظر آب در مضیقه بوده و امکان کشاورزی بزرگ برای آنها فراهم نیست؛ بنابراین با وزش یک باد، گرد و غبار در هوا بلند میشود.
با توسعه کشاورزی برای مردم منطقه اشتغال ایجاد شده و آورده اقتصادی هم ایجاد میشود. اگرچه تخصیص زمین برای توسعه کشاورزی متوقف شده اما پورکریمی همچنان امیدوار است که دستگاههای دولتی جلو بیایند و زمین مناسب با هدف توسعه کشاورزی صنعتی در منطقه به متقاضیان اختصاص داده شود زیرا ۲۰ میلیون متر مکعب پساب تصفیه شده، میتواند منطقه را به تکهای از بهشت تبدیل کند.
غلامعلی فروغی مشاور حقوقی پروژه ماهدشت نیز در گفتوگو با هفت صبح با اشاره به اینکه پروژه خط انتقال پساب از تصفیه خانه ماهدشت ۴۰ سهامدار خصوصی دارد از تخصیص هزار میلیارد تومان اعتبار از سال ۹۳ تاکنون برای اجرای این خط انتقال خبر میدهد.او میگوید که اگر این رقم را با قیمت امروز تطبیق دهیم، عدد بالایی به دست میآید که باید به سرمایهگذار اولیه برگشت داده شود. برگشت سرمایه از محل خرید آب توسط شهرکهای صنعتی و واگذاری اراضی به کشت و صنعتها خواهد بود که بتوانند خودشان یا با مشارکت بخش خصوصی، طرحهای متنوعی را اجرا کنند اما تاکنون چنین اقداماتی انجام نشده است. ضمن آنکه به سرانجام رسیدن بازگشت سرمایه به این موکول شده که تکلیف مالکیت سرمایهگذار بر آب تحویلی مشخص شود تا شهرکهای صنعتی و کشاورزی بتوانند این آب را خریداری کنند.
به گفته فروغی پساب تصفیه شده به سرمایهگذار با تاخیر تحویل شده و تا در شهرکهای صنعتی هم رسیده است اما این شهرکها از دریافت پساب خودداری میکنند. تخصیص زمینهای کشاورزی هم که طبق طرح اولیه باید به افراد تحویل میشد، متوقف شده است. در این طرح قرار بود ۷۵۰ خانوار شاغل شوند. بنابراین باید دولت برای اشتغال این تعداد نیروی متخصص کمک کند تا در چارچوب این طرح، مشغول به کار شوند و زمینه برگشت سرمایهای که از سال ۹۳ تاکنون هزینه شده، فراهم شود.
کارشناس حقوقی طرح تاکید میکند که شهرکهای صنعتی به دلیل فعال بودن چاههایشان مایل به دریافت پساب تصفیه شده نیستند؛ در صورتی که طبق قانون مکلفند که از این منبع استفاده کنند. بلاتکلیفی سرمایهگذار پروژهای که میتواند به بهبود شرایط محیط زیست استان البرز کمک کند، انگیزه سایر سرمایهگذاران برای مشارکت در طرحهایی از این دست را تحت تاثیر قرار میدهد. فرار سرمایه از طرحهای تصفیه پساب، خسارتی جبرانناپذیر به همراه خواهد داشت اما معلوم نیست با وجود بحران جدی آب در کشور، چگونه بروکراسی اداری به مانعی بزرگ بر سر بازچرخانی آب تبدیل شده است؟
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا