پنجشنبه ۱۸ تیر ۱۴۰۵
کدام نقاط ایران هدف قرار گرفتهاند؟ وضعیت مذاکرات صلح چه خواهد شد؟
به گزارش سرمایه فردا، ایالات متحده بامداد چهارشنبه دهها حمله به ایران انجام داد و آن را پاسخی به حملات منتسب به ایران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز دانست. این رویداد، ترس گسترده از تجدید جنگ تمامعیار در خاورمیانه را برانگیخت. پس از حملات آمریکا، دونالد ترامپ رئیسجمهور ایالات متحده در نشست ناتو در آنکارای ترکیه به خبرنگاران گفت که به نظر او توافقنامه با ایران «تمام شده» است. پس از این اظهارات، قیمت نفت برنت ۶ درصد افزایش یافت و به ۷۸ دلار در هر بشکه رسید، سهام اروپا ۱.۶ درصد افت کرد، دلار تقویت شد و بازدهی اوراق قرضه دولتی بالا رفت، چراکه سرمایهگذاران خطر بازگشت تورم را پیشبینی میکردند.
این حملات درحالی رخ داد که مذاکرات صلح میان دو کشور در جریان بود. گفتنی است این بزرگترین حملات از فروردین، زمانی که دو طرف برای نخستین بار درباره آتشبس به توافق رسیدند، به شمار میرود و ابعاد آن بر اساس گزارش رسانههای آکسیوس و والاستریت ژورنال، ۴ تا ۵ برابر حملات پیشین است. ایران نیز پاسخی گسترده به این حملات داد و اهداف آمریکایی در کشورهای همسایه را درهم کوبید. از این رو، دو طرف یکدیگر را به نقض توافقهای قبلی مندرج در توافقنامه متهم کردهاند. این توافق سه هفته پیش فرآیند مذاکرات صلح ۶۰ روزه را آغاز کرد. چهارشنبه سومین باری بود که آمریکا در حالی که مذاکرات ادامه داشت، حملات عمدهای به ایران انجام داد؛ اقدامی که تهران آن را عامل فروپاشی اعتماد دانسته است.
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد بامداد چهارشنبه (به وقت محلی) به بیش از ۸۰ هدف در ایران حمله کرده تا پاسخی به حملات ساعاتی پیش به کشتیهای تجاری در حال عبور از تنگه هرمز باشد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا روز چهارشنبه در آنکارا در حاشیه نشست ناتو گفت: «دیشب به افراد بسیار خطرناک ایرانی بسیار قدرتمندانه حمله کردیم.» سنتکام مدعی شد که ایران سه کشتی را هدف قرار داده: نفتکش امتی الرکیات با پرچم جزایر مارشال، امتی ودیان با پرچم عربستان سعودی و امتی قبرس پراسپریتی با پرچم لیبریا. این کشتیها نزدیک سواحل عمان در حال حرکت بودند؛ ادعایی که هنوز بهطور رسمی تأیید نشده است.
آمریکاییها مدعی هستند که ایران همه شناورها را ملزم کرده مسیر «ایمن» خود را از تنگه دنبال کنند که کشتیها را بسیار نزدیک به سواحل خودش هدایت میکند و بخشی از آبهای سرزمینی عمان را «منطقه ممنوعه» اعلام کرده است. البته تفاهمنامه نیز ترتیبات ایرانی بازگشایی تنگه هرمز را تصریح کرده و طرف آمریکایی سعی دارد آن را نادیده بگیرد و مختل کند. سنتکام در بیانیهای اعلام کرد: «نیروهای آمریکایی سیستمهای پدافند هوایی ایران، شبکههای فرماندهی و کنترل، سایتهای رادار ساحلی، قابلیتهای موشک ضدکشتی و قایقهای تندروی سپاه پاسداران در داخل و نزدیک تنگه را هدف قرار دادند.» آمریکا همچنین معافیت تحریمی خود را در پاسخ به حملات به نفتکشها در تنگه لغو کرد. سنتکام هشدار داد که در صورت ادامه اقدامات ایران «خارج از توافقها»، حملات بیشتری در راه است. توافقنامه مقرر میدارد که ایران حداقل برای ۶۰ روز اجازه عبور آزاد از تنگه را بدهد.
رسانههای ایرانی از چندین انفجار در بندر جنوبی سیریک خبر دادند که موشکها به اسکلههای تجاری و صیادی اصابت کردهاند. چند نفر نیز بر اثر ترکش زخمی شدند. حملات به جزیره قشم در تنگه هرمز و مناطق نزدیک بندرعباس نیز گزارش شد. دو پایگاه نظامی در استان بوشهر جنوب ایران هدف قرار گرفتند. معاون امنیتی استاندار بوشهر به خبرگزاری فارس گفت یک پایگاه در شهرستان دشتی و دیگری نزدیک شهر چوگادک هدف بودهاند. فارس اعلام کرد تاکنون تلفات جانی گزارش نشده است.
وزارت خزانهداری آمریکا تحریمهای نفتی ایران را بازگردانده است. در جریان جنگ، ترامپ به طور موقت تحریم محمولههای نفت در حال حمل را لغو کرده بود تا بحران انرژی ناشی از بسته شدن تنگه هرمز کاهش یابد. توافقنامه خرداد ۱۷ معافیت کامل ۶۰ روزهای به ایران داد تا در جریان مذاکرات صلح نفت بفروشد. این معافیت قرار بود ۲۱ اوت منقضی شود. حالا تحریمهای جدید از ۷ ژوئیه برای فروشهای جدید اعمال میشود، اما برای فروشهای قبلی که پیش از این تاریخ بارگیری شدهاند، دوره مهلت در نظر گرفته شده و وجوه در حساب مسدود بهرهدار نگهداری خواهد شد. این محدودیتهای تحریمی، تأثیر مخربی بر اقتصاد ایران خواهد داشت. ایران توانسته بود در همین مدت کوتاه بیش از ۵۰ میلیون بشکه نفت را به صورت قانونی بفروشد و پول آن را بدون دردسر در حسابهای رسمی دریافت کند.
سپاه پاسداران روز چهارشنبه اعلام کرد ۸۵ هدف نظامی آمریکا در بحرین و کویت را هدف قرار داده است. سپاه اعلام کرد پایگاه پنجم دریایی آمریکا در بندر سلمان بحرین، پایگاه هوایی علی السالم کویت و یک پهپاد امکیو۹ را منهدم کرده است. وزارت خارجه ایران این حملات را «تجاوز نظامی آشکار و نقض فاحش» توافقنامه خواند و آن را خلاف منشور سازمان ملل دانست. این وزارتخانه تأکید کرد نیروهای مسلح ایران طبق ماده ۵۱ منشور سازمان ملل، در دفاع از تمامیت ارضی خود تردید نخواهند کرد. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و مذاکرهکننده ارشد ایران در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که حملات، بازگشت تحریمها و ادامه حملات اسرائیل به لبنان، همه «نقض عمده توافقنامه توسط آمریکا» است. او گفت: «عصر قلدری و اخاذی تمام شده است. ما اهل عقب کشیدن و کوتاه آمدن نیستیم.» عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران نیز در بیانیهای گفت حملات آمریکا «عناصر کلیدی توافق پایان جنگ را بیاثر کرده است.»
دونالد ترامپ در نشست ناتو اعلام کرد که آتشبس با ایران «تمام شده» است. او گفت هرچند «شاید» هنوز به استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه و اوکراین و جرد کوشنر، داماد و مشاور ارشد ترامپ، اجازه ادامه مذاکرات صلح را بدهد، اما شخصا آن را «اتلاف وقت» میداند. ترامپ در اظهاراتی تند، به رهبران ایران توهین کرد. این اظهارات پس از آن بیان شد که ایران اعلام کرد به ۸۵ پایگاه نظامی آمریکا در بحرین و کویت حمله کرده است.
در ادامه تحولات، قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا با انتشار بیانیهای حملات آمریکا را نقض تعهدات دانست و اعلام کرد جمهوری اسلامی ایران اجازه هیچگونه دخالت در مدیریت تنگه هرمز را نخواهد داد. در این بیانیه تأکید شده است مسیر ایمن عبور کشتیهای تجاری و نفتکشها در این آبراه بر اساس ضوابط تعیینشده از سوی ایران تعریف میشود.
همچنین وزارت امور خارجه حملات آمریکا به مراکز پایش و نظارت در سواحل جنوبی ایران را نقض آشکار تفاهم خاتمه جنگ و تعهدات بینالمللی واشنگتن دانست. در بیانیه این وزارتخانه آمده است که حملات نظامی، لغو مجوز فروش نفت ایران، نقض ترتیبات مرتبط با تنگه هرمز و ادامه اقدامات رژیم اسرائیل، بخشهای اساسی این تفاهم را بیاثر کرده است. وزارت امور خارجه مسئولیت پیامدهای تشدید تنش را متوجه آمریکا دانست و از کشورهای همسایه خواست اجازه استفاده از قلمرو خود برای اقدامات نظامی علیه ایران را ندهند. همچنین تأکید شد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران بر اساس ماده ۵۱ منشور سازمان ملل از حاکمیت و تمامیت ارضی کشور دفاع خواهند کرد.
این پرسش را باید با بررسی وضعیت و شرایط داخلی دو طرف مذاکره پاسخ داد. با بررسی واکنشهای داخلی در هر دو کشور و مخالفت بخشی از بازیگران و افکار عمومی، باید گفت ادامه مذاکرات در هالهای از ابهام قرار گرفته است.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا