کارشناسان سازمان غذا و دارو می‌گویند تتو یک مداخله تهاجمی پوستی است و می‌تواند عوارض ماندگار ایجاد کند

سارا خادمی:در سال‌های گذشته بارها درباره تتو، میکروپیگمنتیشن و انواع آرایش دائمی هشدار داده شده است، اما با وجود این تذکرها، هنوز هم این پدیده در میان بخشی از جوانان، زنان و مردان با استقبال قابل توجهی روبه‌رو است. هر بار که مسئله عوارض تتو مطرح می‌شود، گروهی آن را صرفا یک انتخاب زیبایی می‌دانند و گروهی دیگر آن را یک مد روز یا شیوه‌ای برای متفاوت دیده شدن. اما واقعیت این است که تتو تنها یک نقش ساده روی پوست نیست و از نگاه متخصصان، می‌تواند پیامدهای کوتاه مدت و بلندمدت مهمی برای سلامت بدن داشته باشد.

دکتر شیما حلاج، کارشناس اداره کل فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی سازمان غذا و دارو، در یکی از جدیدترین اظهارنظرها در این زمینه تأکید کرده است که تتو یک مداخله تهاجمی پوستی محسوب می‌شود. به گفته او، در این فرایند با استفاده از سوزن و از طریق سوراخ کردن مکرر اپیدرم، رنگدانه‌ها به لایه درم پوست تزریق می‌شوند. همین فرایند به ظاهر ساده، در واقع نوعی آسیب مستقیم به پوست است که می‌تواند به زخم، التهاب، ورم فوری و تغییرات ماندگار منجر شود. او هشدار داده که در برخی افراد، به ویژه کسانی که زمینه ژنتیکی دارند، احتمال باقی ماندن اسکار یا جای زخم بسیار بیشتر است و حتی ممکن است این آثار برای همیشه روی پوست باقی بماند.

  لطمه‌ای که از ظاهر‌بینی تتو می‌خوریم

یکی از نکاتی که در هشدارهای اخیر سازمان غذا و دارو برجسته شده، این است که بسیاری از افراد تنها ظاهر اولیه تتو را می‌بینند و از عوارض پنهان آن خبر ندارند. در کوتاه مدت، درد، قرمزی، تورم، خونریزی جزئی، ترشح و پوسته‌ریزی از شایع‌ترین واکنش‌ها به شمار می‌رود. اما ماجرا فقط به همین موارد ختم نمی‌شود. در مواردی، عوارض جدی‌تر نیز گزارش شده است؛ عوارضی که می‌توانند منشأ عفونی یا غیرعفونی داشته باشند و به شکل زودگذر، متناوب یا حتی دائمی بروز کنند. همین گستردگی خطرات باعث شده که کارشناسان بهداشتی نسبت به عادی سازی تتو هشدار دهند.

دکتر حلاج به طور مشخص به خطر عفونت‌های باکتریایی و ویروسی اشاره کرده و گفته است اگر ابزار، جوهر یا روش کار آلوده باشد، احتمال انتقال بیماری‌ها بالا می‌رود. در چنین شرایطی، فرد ممکن است با عفونت‌های پوستی، التهاب گسترده یا مشکلات پیچیده‌تر مواجه شود. از سوی دیگر، برخی جوهرها و رنگ‌ها می‌توانند واکنش‌های آلرژیک ایجاد کنند. این واکنش‌ها ممکن است به صورت بثورات پوستی، خارش، سوزش، حساسیت به نور خورشید و حتی تشدید آفتاب سوختگی خود را نشان دهند. به بیان دیگر، تتو ممکن است برای فردی که فقط به جنبه ظاهری آن فکر کرده، یک دردسر طولانی و آزاردهنده ایجاد کند.

واکنش عجیب به ام آر آی

نکته مهم دیگری که در این گفت‌و‌گو مطرح شده، اثر تتوهای دائمی در زمان انجام تصویربرداری ام‌آر‌آی است. به گفته این کارشناس، در برخی موارد تورم و سوزش در محل تتو هنگام انجام ام آر آی مشاهده شده است. این مسئله برای بسیاری از مردم شاید ناآشنا باشد، اما نشان می‌دهد تتو می‌تواند در شرایط پزشکی هم مشکل آفرین شود. یعنی موضوع فقط پوست و زیبایی نیست، بلکه گاهی در روند تشخیص و درمان پزشکی نیز دردسر ایجاد می‌کند. همین نکته به تنهایی کافی است تا نگاه جدی‌تری به این پدیده وجود داشته باشد.

  حذفی که تضمینی ندارد

از سوی دیگر، حذف تتو نیز برخلاف تصور برخی افراد، کار ساده‌ای نیست. دکتر حلاج توضیح داده که پاک کردن تتوهای دائمی اغلب فرایندی پیچیده، زمان بر و پرهزینه است و ممکن است به چندین جلسه درمانی نیاز داشته باشد. حتی در این حالت هم همیشه تضمینی برای از بین رفتن کامل اثر تتو وجود ندارد. یعنی فرد ممکن است ابتدا برای زیبایی یا تنوع، یک تصمیم سریع بگیرد، اما بعدا برای پاک کردن همان تصمیم، وارد یک مسیر طولانی و پرهزینه شود. همین واقعیت باعث می‌شود که پیشگیری و انتخاب آگاهانه اهمیت بسیار بیشتری پیدا کند.

  تتو با طعم غیرقانونی

یکی از بخش‌های مهم این هشدار، مربوط به وضعیت قانونی و بهداشتی فرآورده‌های تتو و میکروپیگمنتیشن است. بر اساس اعلام سازمان غذا و دارو، به دلیل کامل نشدن مراحل قانونی ثبت توسط شرکت‌های واردکننده و تولیدکننده داخلی، در حال حاضر هیچ یک از این فرآورده‌ها موفق به دریافت پروانه بهداشتی و کد آی آر سی نشده‌اند. این یعنی ادعاهایی که بعضی جاها درباره تایید رسمی رنگ‌های تتو مطرح می‌شود، صحت ندارد. سازمان غذا و دارو صریحا گفته است که چنین تبلیغاتی گمراه کننده‌اند و مردم نباید فریب این ادعاها را بخورند.

این بخش از ماجرا اهمیت زیادی دارد، چون بسیاری از افراد هنگام مراجعه به مراکز تتو فقط به ظاهر کار، مهارت فرد یا تبلیغات محیطی توجه می‌کنند و تصور می‌کنند اگر وسیله و رنگ شیک باشد، حتما مجوز و آرم سلامت هم دارد. در حالی که بر اساس هشدارهای رسمی، فعلا هیچ رنگ تتو یا میکروپیگمنتیشنی مورد تأیید این سازمان نیست. این یعنی هرگونه استفاده از چنین محصولات و فرآورده‌هایی، می‌تواند با خطر همراه باشد. از همین رو، مسئولان بهداشتی بارها تأکید کرده‌اند که صرف زیبایی ظاهری نباید جایگزین آگاهی و احتیاط شود.

  چرا همچنان تتو طرفدار دارد؟

با وجود همه این هشدارها، چرا هنوز استقبال از تتو ادامه دارد؟ پاسخ این سوال را باید در چند عامل جست‌و‌جو کرد. بخشی از ماجرا به تغییر سلیقه‌های ظاهری و تاثیر فضای مجازی بر سبک زندگی برمی‌گردد. امروز تصاویر متعدد از چهره‌های معروف، اینفلوئنسرها و افراد پرطرفدار، تتو را به عنوان بخشی از هویت شخصی و زیبایی معرفی می‌کنند. در نتیجه، بعضی از نوجوانان و جوانان تصور می‌کنند تتو نوعی تمایز، جذابیت یا استقلال شخصی است. در کنار این، برخی افراد هم تتو را راهی برای ثبت یک خاطره، یک اسم یا یک نشانه عاطفی می‌دانند. اما همان چیزی که در ابتدا نماد احساس یا زیبایی است، ممکن است بعدا به یک پشیمانی دائمی تبدیل شود.

از سوی دیگر، بخشی از بی‌توجهی به این هشدارها ناشی از ساده انگاری خطرات سلامت است. خیلی‌ها وقتی با یک عارضه فوری جدی روبه‌رو نمی‌شوند، فکر می‌کنند آن کار بی‌خطر بوده است. اما حقیقت این است که برخی پیامدها در همان لحظه خودشان را نشان نمی‌دهند و ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها بعد ظاهر شوند. عفونت، حساسیت، ماندگاری رنگ در بافت پوست، ایجاد اسکار و دشواری درمان، از جمله همین خطرات دیررس هستند. به همین دلیل، کارشناسان بهداشتی تاکید می‌کنند که تصمیم درباره تتو نباید بر پایه هیجان لحظه‌ای گرفته شود.

در مجموع، هشدار سازمان غذا و دارو درباره تتو و آرایش دائمی یک هشدار تکراری اما همچنان مهم است. تکراری از این جهت که سال‌هاست درباره خطرات آن صحبت می‌شود، و مهم از این جهت که هنوز هم گروه زیادی از مردم این هشدارها را جدی نمی‌گیرند. سخنان دکتر شیما حلاج نشان می‌دهد تتو تنها یک انتخاب زیبایی نیست، بلکه یک مداخله پوستی با پیامدهای احتمالی جدی است. از زخم و التهاب گرفته تا عفونت، حساسیت، اسکار دائمی و حتی مشکل در تصویربرداری پزشکی، همگی جزو مخاطراتی هستند که باید پیش از هر تصمیمی در نظر گرفته شوند.

به نظر می‌رسد مهم‌ترین پیام این هشدارها این است که زیبایی نباید به قیمت سلامت تمام شود. اگر قرار است فردی تصمیم به تتو یا آرایش دائمی بگیرد، باید با آگاهی کامل از خطرها، پیامدها و محدودیت‌های درمانی آن اقدام کند و اگر محصول یا مرکزی ادعای تایید رسمی دارد، لازم است این ادعا با دقت بررسی شود. در نهایت، سلامت پوست و بدن چیزی نیست که بتوان آن را با یک تصمیم هیجانی یا تبلیغ جذاب معامله کرد. تتو شاید در ظاهر یک نقش کوچک باشد، اما در واقع می‌تواند اثری بزرگ و گاهی ماندگار بر زندگی فرد بگذارد.