قانون معابر پشت بازی شهرداری
شهلا رضایی: در ترافیک خفقانآور تهران، جایی که هر متر مربع از فضای شهری ارزشمند است، پیادهروها و معابر عمومی بهجای آنکه راهی برای تردد آرام شهروندان باشند، در بسیاری از نقاط به «ملک شخصی» برخی کسبوکارها تبدیل میشوند. با این وجود سردار ابوالفضل موسویپور، رئیس پلیس راهور تهران بزرگ، از تحولی در رویکرد پلیس برای بازپسگیری این فضاها خبر میدهد. او صراحتاً اعلام میکند که دوران چشمپوشی از تخلفات سازمانیافته صنوف به پایان رسیده است و از هفته دوم شهریور، طرحی سختگیرانه برای پاکسازی معابر اجرا میشود
وقتی ویترین مغازهها پیادهرو را میبلعد
یکی از محورهای اصلی این اقدام، برخورد با «سد معبر» است. سردار موسویپور با انتقاد شدید از مغازهداران و نمایشگاه دارانی که با قرار دادن موانع، پیادهروها را تصاحب میکنند، تأکید میکند که این اقدام نه تنها یک تخلف ترافیکی، بلکه سلب حق عبور شهروندان است. او میگوید بسیاری از مغازهداران تصور میکنند فضای مقابل واحد صنفی آنها متعلق به خودشان است، اما واقعیت این است که خیابان و پیادهرو متعلق به عموم مردم است، نه مالک مغازه.
این موضوع بهویژه در مناطق ۶ و ۷ تهران، در محورهای شهید بهشتی و مطهری به اوج میرسد. در این مناطق، نمایشگاههای اتومبیل با پارک خودروها در پیادهرو و توقف دوبله مقابل واحدها، گرههای ترافیکی شدیدی ایجاد میکنند. سرهنگ احسان مومنی، معاون عملیات راهور، در این خصوص آماری تکاندهنده ارائه میدهد؛ تنها در مردادماه، بیش از ۲۱ هزار تخلف نمایشگاهداران ثبت میشود که از این میان، حدود ۹ هزار مورد توقف دوبله و ۶ هزار مورد توقف در پیادهرو است. به طوری که روزانه حدود ۲۰۰ خودرو تنها در این دو محور به دلیل اشغال پیادهرو جریمه میشوند. پلیس تأکید میکند که نمایشگاهداران مکلف به تهیه پارکینگ برای خودروهای مازاد خود هستند و هرگونه استفاده از فضای عمومی، با توقیف فوری خودرو و انتقال به پارکینگ روبهرو مواجه میگردد.
از پلها تا پارکینگهای غیرمجاز
اما این طرحها تنها به نمایشگاهها محدود نمیشود. سردار موسویپور اعلام میکند که از هفته دوم شهریورماه، طرح ویژهای برای مقابله با توقفهای غیرمجاز در مقابل پلها و معابر پرتردد اجرا میشود. این توقفها، بهویژه برای بارگیری مغازهداران، باعث انسداد مسیر و تأخیرهای زنجیرهای برای هزاران شهروند میگردد. رئیس راهور تأکید میکند که اگرچه شرایط اقتصادی جامعه را درک میکند، اما این به معنای تعلیق قوانین نیست و در هر شرایطی، نظم شهری باید برقرار شود.
در همین راستا، معاون عملیات راهورنیز به موضوع وانتهای میوهفروش میپردازد. وی اشاره میکند که علیرغم تعیین محلهای استقرار توسط مدیریت شهری، همچنان شاهد توقف دوبله این خودروها در حریم تقاطعها هستند که موجب ایجاد گرههای ترافیکی میشود و پلیس با این تخلفات بهطور جدی برخورد میکند.
از آموزش برای اتوبوسها تا حبس برای جعل پلاک
یکی از نکات قابل توجه، تفکیک میان «اشتباهات انسانی» و «تخلفات عمدی» است. در مورد رانندگان خط ویژه که جابجایی جمع زیادی از مردم را بر عهده دارند، پلیس رویکردی حمایتیتر اتخاذ میکند یعنی به جای توقیف یکهفتهای، ابتدا آموزش و تذکر داده میشود و در صورت تکرار، توقیف ساعتی در محل اعمال میگردد تا نظم شهری بدون آسیب به خدمات عمومی برقرار شود.
اما در نقطه مقابل، «مخدوشسازی پلاکها» به عنوان یک «جرم» تعریف میشود. سردار موسویپور تصریح میکند که پوشش یا ناخوانا بودن پلاک تخلف است، اما تغییر در ارقام پلاک، جرم محسوب میشود و منجر به تشکیل پرونده قضایی و احکامی چون حبس میگردد. وی هشدار میدهد رانندگانی که با دستکاری ارقام پلاک باعث میشوند خودروی دیگری به اشتباه جریمه شود، علاوه بر جریمههای وسیله نقلیه خود، باید تمامی جریمههای خودروی جعل شده را نیز پرداخت کنند.
سواد ترافیکی و بهای خونین بیتوجهی
در بخش دیگری از این گزارش، آمارهای تکاندهندهای از تلفات رانندگی ارائه میشود. به گفته رئیس پلیس راهور تهران اگرچه تعداد کشتهها در چهار ماه نخست سال ۱۶ درصد کاهش یافته است، اما ۴۹ درصد از جانباختگان، موتورسیکلتسوار هستند. با وجود توزیع ۸۴ هزار کلاه ایمنی رایگان از دیماه ۱۴۰۲، همچنان ۶۱۹ هزار موتورسوار به دلیل نداشتن کلاه ایمنی جریمه میشوند.
سردار موسویپور به «عدم توجه به جلو» با سهم ۳۹ درصدی، بهعنوان مهمترین علت تصادفات اشاره میکند. او هشدار میدهد که استفاده از تلفن همراه در حین رانندگی، زمان واکنش راننده را چند ثانیه افزایش میدهد و در سرعت ۱۰۰ کیلومتر در ساعت، این چند ثانیه فاصله میان زندگی و مرگ است. در ۵ ماه نخست سال، نزدیک به ۳۰۰ هزار راننده به دلیل استفاده از تلفن همراه اعمال قانون میشوند.
همچنین آماری تکاندهنده از جانباختگان زن ارائه میشود؛ در سال ۱۴۰۴، ۲۹ زن و در مدت مشابه امسال، ۱۲ زن در تصادفات جان خود را از دست میدهند. این آمار نشان میدهد که مخاطرات ترافیکی فراتر از یک گروه خاص است و نیاز به فرهنگسازی ویژه در میان تمامی اقشار جامعه احساس میشود.
زیرساختها و آینده ترافیک تهران
در نهایت، رئیس راهور به اقدامات عمرانی اشاره میکند. شناسایی ۳۴۹ نقطه حادثهخیز با همکاری شهرداری، جایگزینی جداول بتنی به جای گاردریلها در ۱۵ کیلومتر از معابر و لکهگیری ۲۰۰ هزار تن آسفالت از جمله اقداماتی است که برای ایمنسازی شهر انجام میشود. همچنین وی از آمادگی پلیس راهور برای اجرای «معاینه فنی موتورسیکلتها» خبر میدهد تا ایمنی این وسایل نقلیه نیز به صورت سیستمی کنترل شود.
در مجموع، اظهارات رئیس و معاون راهور تهران نشان میدهد که یک تصمیم جدی برای بازپسگیری حقوق شهروندی در معابر اتخاذ شده است. به نظر میرسد هدف اصلی این است که یکبار برای همیشه کسانی که به حریم پیادهروها تجاوز میکنند، یا خیابان را ملک شخصی خود میدانند و با توقفهای دوبله و سوبله مسیر را میبندند، با برخوردی سخت مواجه شوند. اکنون باید منتظر ماند و دید که این تصمیمات قاطعانه، چه نتایجی در کاهش ترافیک و افزایش آرامش عابرین پایتخت به همراه خواهد داشت.