مشتریان قدیمی بازار خریدهای خود را به حداقل رساندهاند و فروشندگان از افت معاملات روزانه خبر میدهند.
مهدی خاکی فیروز: بازار چرم شیراز در امتداد همان کوچهها و سراهایی جریان دارد که سالها محل رفتوآمد استادکاران، فروشندگان و خریداران محصولات چرمی بوده است. در این میان، سرای حاج آقاجانی یکی از نقاطی است که هنوز صدای دادوستد در آن شنیده میشود؛ جایی که تولید و فروش کمربند، کیف و چرم خام در کنار هم جریان دارد. افزایش هزینه مواد اولیه، رشد قیمت ارز و تغییر الگوی خرید مردم، فضای این بازار را دگرگون کرده است.
فعالان قدیمی از دورهای یاد میکنند که خرید و فروش روانتر انجام میشد و قیمتها فاصله زیادی با امروز داشت. بازار چرم شیراز در سراهایی مانند حاج آقاجانی همچنان جریان دارد، اما شرایط آن با گذشته تفاوتهای جدی پیدا کرده است. افزایش چند برابری قیمت مواد اولیه، رشد هزینه تولید و کاهش قدرت خرید مردم، ساختار این بازار را تغییر داده است. در این میان، تولیدکنندگان و فروشندگان در تلاش هستند میان هزینهها و کیفیت تعادل ایجاد کنند. آینده این بازار وابسته به ثبات اقتصادی و توان مصرفکنندگان برای بازگشت به چرخه خرید خواهد بود.
روایت یک فعال باسابقه بازار
محمد قنبری، از فعالان بازار چرم شیراز با حدود چهار دهه حضور در این حوزه، تصویری از وضعیت فعلی ارائه میدهد که نشاندهنده تغییرات عمیق در ساختار قیمتهاست. او از تجربه خرید و فروش در سالهای گذشته یاد میکند و به افزایش چند برابری قیمتها اشاره دارد. در روایت او، چرم گاومیش و چرم گاوی که از مواد اصلی تولید محصولات چرمی محسوب میشوند، طی سالهای اخیر جهش قیمتی قابل توجهی داشتهاند. به گفته او، اقلام جانبی تولید نیز تحت تأثیر قرار گرفتهاند. نخ، چسب، یراقآلات و دیگر مواد مصرفی در چرخه تولید، رشد قیمت چند برابری را تجربه کردهاند و این روند بر قیمت نهایی محصول اثر مستقیم گذاشته است.
تغییر ساختار قیمت در زنجیره تولید
در بازار امروز، قیمت محصول چرمی حاصل جمع چندین عامل است. از تهیه چرم خام تا دوخت و پرداخت نهایی، هر مرحله سهمی در هزینه نهایی دارد. در سالهای گذشته، فاصله قیمت مواد اولیه با محصول نهایی قابل مدیریت بود، اما اکنون این فاصله افزایش یافته است. تولیدکنندگان اعلام میکنند هزینه ساخت برخی محصولات نسبت به گذشته حدود دو تا سه برابر افزایش داشته و در برخی موارد این عدد بالاتر نیز گزارش میشود. این روند موجب شده قیمت تمامشده کمربند، کیف و سایر محصولات چرمی افزایش یابد و فشار اصلی بر مصرفکننده منتقل شود.
چرم تبریز در بازار شیراز
چرم تبریز جایگاه ویژهای در میان تولیدکنندگان شیرازی دارد. این نوع چرم به دلیل کیفیت بالا، در تولید کمربند و کیف چرمی کاربرد گستردهای پیدا کرده است. در گذشته، خرید این نوع چرم با قیمتهای پایینتر انجام میشد و تولیدکنندگان با هزینه کمتری محصول نهایی را عرضه میکردند. در شرایط فعلی، قیمت خرید مواد اولیه افزایش قابل توجهی یافته و همین موضوع در قیمت نهایی محصولات اثر گذاشته است. برخی تولیدکنندگان اشاره میکنند محصولاتی که پیشتر با قیمت حدود چند صد هزار تومان تهیه میشد، اکنون با ارقام چند برابری عرضه میشود.
کمربند و کیف؛ محور اصلی تغییر قیمت
کمربند چرمی و کیف دستی از اصلیترین محصولات بازار چرم شیراز محسوب میشوند. این دو کالا بیشترین تماس را با مصرفکننده دارند و تغییر قیمت آنها به سرعت در بازار احساس میشود. در حال حاضر قیمت کمربندهای چرمی ساده نسبت به گذشته چند برابر شده است. کیفهای چرمی نیز از این روند مستثنا نیستند و در بسیاری از موارد به بازههای قیمتی بالاتری رسیدهاند. در روایت فروشندگان، محصولی که پیشتر حدود یک میلیون تومان ارزش داشت، اکنون در برخی مدلها تا حدود سه میلیون تومان قیمتگذاری میشود. این تغییر باعث تغییر رفتار خرید مشتریان شده است.
کاهش تقاضا در بازار
افزایش قیمتها موجب تغییر در الگوی خرید مصرفکنندگان شده است. مشتریانی که پیشتر به صورت دورهای خرید انجام میدادند، اکنون خریدهای محدودتری دارند. فروشندگان بازار از کاهش حجم معاملات روزانه سخن میگویند. تعداد مراجعهکنندگان کاهش یافته و خریدهای عمده نیز کمتر شده است. این روند بر گردش مالی بازار اثر مستقیم گذاشته است. در سالهای گذشته بخشی از بازار به مشتریان خارجی وابسته بود. گردشگران و خریداران منطقهای برای تهیه محصولات چرمی به ایران سفر میکردند، اما این جریان در سالهای اخیر کاهش پیدا کرده است.
فشار بر تولیدکننده و فروشنده
افزایش هزینه مواد اولیه و کاهش قدرت خرید مصرفکننده، دو سوی اصلی فشار در بازار چرم هستند. تولیدکننده با هزینه بالاتر مواجه است و فروشنده با کاهش تقاضا روبهرو میشود. این وضعیت باعث شده بخشی از فعالان بازار به سمت تولید محدودتر حرکت کنند. برخی کارگاهها ظرفیت تولید خود را کاهش دادهاند تا بتوانند هزینهها را مدیریت کنند. در چنین شرایطی، رقابت میان تولیدکنندگان بر سر کیفیت و قیمت شکل تازهای پیدا کرده است. محصولی که بتواند تعادل میان این دو عامل را حفظ کند، شانس بیشتری برای ماندگاری در بازار دارد.
راهکار نگهداری محصولات چرمی
در کنار موضوع قیمت، مسئله نگهداری از محصولات چرمی نیز در بازار مطرح است. فعالان این حوزه به مشتریان توصیه میکنند برای افزایش عمر محصولات، مراقبتهای دورهای انجام دهند. استفاده از روغنهای طبیعی برای حفظ انعطاف چرم، جلوگیری از تماس مستقیم با رطوبت و پرهیز از مواد شیمیایی سنگین از جمله توصیههای رایج در بازار است. برخی تولیدکنندگان اشاره میکنند استفاده محدود از روغنهای طبیعی مانند کنجد یا زیتون، به حفظ کیفیت سطح چرم کمک کرده و از خشک شدن آن جلوگیری میکند.
بازار چرم شیراز در مسیر تغییر
بازار چرم شیراز امروز در مرحلهای از تغییر ساختاری قرار دارد. از یک سو سابقه طولانی تولید و مهارت استادکاران همچنان وجود دارد و از سوی دیگر فشار اقتصادی مسیر فعالیت را پیچیدهتر کرده است. این بازار در گذشته یکی از مراکز فعال تولید و عرضه محصولات چرمی در جنوب کشور به شمار میرفت. امروز این نقش همچنان حفظ شده، اما حجم معاملات و الگوی خرید تغییر کرده است. فعالان بازار معتقدند در صورت ثبات شرایط اقتصادی، امکان بازگشت بخشی از رونق گذشته وجود دارد. در وضعیت فعلی، مدیریت هزینه و حفظ کیفیت دو عامل تعیینکننده برای ادامه فعالیت محسوب میشود.
