بازار سرمایه در تلاقی اعتماد و اصلاحات: مسیر خروج از رکود تورمی

مسیر اصلاح: از تورم ساختاری تا چابک‌سازی دولت

اگر بخواهیم با نگاهی واقع‌گرایانه به دستاوردهای اقتصادی دهه گذشته بنگریم، باید بپذیریم که حاصل سیاست‌های اجراشده، تورم میانگین ۳۲.۱ درصدی و رشد اقتصادی نزدیک به صفر بوده است. از ابتدای دهه ۱۳۹۰ تاکنون، نه‌تنها جهش اقتصادی رخ نداده، بلکه در برخی سال‌ها با رشد منفی GDP مواجه بوده‌ایم. بنابراین، شاید بهترین سیاست این باشد که بسیاری از اقدامات گذشته را بازنگری کنیم و از تکرار آن‌ها پرهیز کنیم.

یکی از مهم‌ترین مسائل مغفول‌مانده، تورم نیروی انسانی بلااستفاده در بخش دولتی است. بخش قابل توجهی از نیروی انسانی در نهادهای دولتی، شهرداری‌ها، دانشگاه‌ها و سازمان‌های عمومی، فاقد بهره‌وری اقتصادی هستند. اگر بتوان این ساختار را اصلاح کرد و دولت را چابک‌تر ساخت، بخش بزرگی از کسری بودجه کشور قابل مدیریت خواهد بود. این اصلاح ساختاری، نه‌تنها هزینه‌های جاری دولت را کاهش می‌دهد، بلکه منابع انسانی را به سمت تولید و ارزش‌آفرینی سوق می‌دهد.

کشورهایی که تجربه بزرگ‌سازی دولت را داشته‌اند، در نهایت به این نتیجه رسیده‌اند که دولت باید کوچک، چابک و کارآمد باشد. در ایران، بخش عمده‌ای از دغدغه‌های مالی دولت به پرداخت حقوق بازنشستگان و کارکنان دولتی اختصاص دارد. اگر بتوان این ساختار را اصلاح کرد، دومینوی بهبود اقتصادی آغاز خواهد شد—از کاهش کسری بودجه تا افزایش تولید و رشد اقتصادی.

اعتماد عمومی و بلوغ بازار سرمایه

در بخش پایانی گفت‌وگو، به دغدغه‌هایی درباره اعتماد عمومی به بازار سرمایه اشاره شد. برخی مخاطبان عنوان کردند که حتی به صندوق‌های طلا و درآمد ثابت نیز اعتماد کامل ندارند. این نگرانی قابل درک است، چرا که بازار سرمایه ایران در مقایسه با نظام بانکی، سابقه کوتاه‌تری دارد. بانک‌ها بیش از یک قرن است که فعالیت می‌کنند، در حالی که صندوق‌های درآمد ثابت و ابزارهای نوین مالی تنها یک تا دو دهه عمر دارند.

با این حال، آمارهای رسمی نشان می‌دهند که صندوق‌های طلا در حال رشد هستند. به‌عنوان نمونه، طبق اعلام یکی از مسئولان سازمان بورس، بیش از ۱۰ تن طلا در این صندوق‌ها ذخیره شده و معاملات آن‌ها در بورس کالا با رشد قابل توجهی همراه بوده است. این ابزارها نه‌تنها از نظر امنیت و شفافیت قابل اتکا هستند، بلکه ریسک‌هایی مانند سرقت، تقلب در سکه‌ها یا زینت‌آلات فیزیکی را نیز حذف می‌کنند.

در واقع، بازار سرمایه در حوزه ابزارهای نوین مالی—از صندوق‌های طلا گرفته تا ابزارهای درآمد ثابت—در حال بلوغ است. اگرچه بخش سهام با بحران اعتماد مواجه است، اما دو بخش دیگر بازار سرمایه توانسته‌اند اعتماد عمومی را جلب کنند. این نشان می‌دهد که مسیر توسعه بازار سرمایه، هرچند دشوار، قابل تحقق است.

چشم‌انداز رونق و ریسک‌های پیش‌رو

در پاسخ به پرسشی درباره سقف شاخص رونق احتمالی، باید گفت که پیش‌بینی دقیق دشوار است. در دوره‌های رونق، حتی اخبار منفی جهانی مانند سقوط قیمت نفت، نتوانسته‌اند مانع از رشد بازار شوند. اما در شرایط فعلی، با خروج گسترده نقدینگی از بازار سرمایه، بازگشت به رونق نیازمند زمان و کاهش ریسک‌های سیستماتیک است.

تشبیه خروج نقدینگی به از دست رفتن خون از بدن، استعاره‌ای دقیق برای توصیف وضعیت فعلی بازار است. بازگشت اعتماد، مانند بازگشت سلامت به بدن، نیازمند زمان، مراقبت و اصلاحات ساختاری است. اگرچه در کوتاه‌مدت نمی‌توان انتظار رونق داشت، اما با کاهش تنش‌های ژئوپلیتیکی و اصلاح سیاست‌های اقتصادی، بازار سرمایه می‌تواند سریع‌تر از سایر بازارها به مسیر رشد بازگردد—چرا که عطش رونق در آن بالاست.

سخن پایانی: نقش رسانه و آگاهی‌بخشی

در پایان، از همراهی مخاطبان و فعالان بازار سرمایه قدردانی می‌شود. تلاش‌های رسانه‌ای برای ارتقای سواد مالی، به‌ویژه در دوره‌های رکود، ارزشمند و تأثیرگذار است. این برنامه‌ها نه‌تنها به آگاهی عمومی کمک می‌کنند، بلکه بستری برای گفت‌وگوی تخصصی و انتقال تجربه میان فعالان بازار فراهم می‌سازند.

همراهی شما، چه در مقام تحلیل‌گر، چه در مقام شنونده، سرمایه‌ای است برای پیشبرد منافع جمعی و توسعه پایدار اقتصادی. امید است با هم‌افزایی میان سیاست‌گذاران، فعالان بازار و رسانه‌های تخصصی، مسیر اصلاحات اقتصادی با شفافیت، اعتماد و کارآمدی بیشتری دنبال شود.