بسیاری از بازیگران منطقه‌ای طی سال‌های گذشته سیاست‌های خود را بر مبنای تداوم فشارهای اقتصادی علیه ایران تنظیم کرده بودند

انرژی و آب ارزان، اجرای قوانین ساختمان سبز را تضعیف کرده و ایران را از صرفه‌جویی ۵۰ درصدی بازداشته است. بحث قیمت‌ها در عدم توجه جامعه به موضوع بهره‌وری انرژی خیلی موثر است زیرا ما قوانینی در این رابطه داریم اما در اجرا، شاهد اقدامات موثری نیستیم.

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، اعلام وضعیت فوق‌العاده در حوزه انرژی را «ضرورتی برای زنده ‌ماندن کشور» توصیف کرده است. به گفته وزارت انرژی اوکراین، در سه هفته گذشته بیش از ۱۲۰۰ تأسیسات انرژی، از نیروگاه‌های برق گرفته تا پست‌های انتقال، هدف حمله قرار گرفته‌اند.

پس از شش سال ثبات ریالی در قیمت بنزین، دولت با اجرای طرح سه‌قیمتی، گام تازه‌ای در مسیر اصلاح یارانه‌ها برداشت؛ تصمیمی که نه تنها معادلات اقتصادی را تغییر می‌دهد، بلکه بازتابی از تلاش برای مدیریت مصرف، کاهش فشار بودجه‌ای و مهار قاچاق سوخت است.

در حالی‌که زیرساخت‌های انرژی در روسیه، صربستان، شرق مدیترانه و هند تحت فشار تحریم‌ها، حملات هدفمند و وابستگی‌های ساختاری قرار گرفته‌اند، کشورها با رویکردهای متفاوتی در پی حفظ تاب‌آوری، کاهش وابستگی و بازتعریف جایگاه خود در بازار جهانی انرژی هستند. از توقف پالایشگاه‌ها تا احداث خطوط لوله جدید و اکتشاف در آب‌های عمیق، رقابت برای امنیت انرژی وارد مرحله‌ای تازه شده است.

سرمایه‌گذاری گسترده چین در انرژی‌های تجدیدپذیر، این کشور را به بزرگ‌ترین تولیدکننده انرژی پاک جهان تبدیل کرده است—جایگاهی که نه‌تنها حاصل ظرفیت داخلی، بلکه نتیجه نفوذ فزاینده پکن در زنجیره‌های تأمین جهانی و پروژه‌های زیرساختی در اقتصادهای نوظهور، به‌ویژه در آفریقاست. با مشارکت در ۸۴ پروژه انرژی در قاره سیاه طی چهار سال اخیر، چین اکنون نقشی راهبردی در گذار انرژی آفریقا ایفا می‌کند؛ هرچند ابهام در سازوکارهای مالی همچنان نگرانی‌های جدی برای پایداری این نفوذ ایجاد کرده است.

در حالی که ناترازی برق کشور به بیش از ۱۶ هزار مگاوات رسیده و تابستان‌ها با بحران خاموشی مواجه‌ایم، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی خانگی به‌عنوان راه‌حلی مقرون‌به‌صرفه و فوری، همچنان با موانع مالی، فنی و اداری روبه‌روست. با وجود ظرفیت بالای ایران در کمربند خورشیدی جهان، سهم انرژی‌های تجدیدپذیر از شبکه برق تنها ۱.۸ درصد است. دبیر انجمن انرژی‌های تجدیدپذیر با انتقاد از عملکرد نظام بانکی و ضعف در خرید تضمینی، خواستار تسهیل سرمایه‌گذاری مردمی و تجمیع ظرفیت‌ها برای عرضه در بورس انرژی شد.

وقتی خاموشی‌ها به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل شدند، امید از جایی غیرمنتظره جوانه زد از دل یک مدرسه فنی‌وحرفه‌ای، از ذهن دختری نوجوان، و از زخمی که پدرش در یک حادثه صنعتی برداشت. این روایت، داستان عبور از بحران است؛ نه با بودجه‌های کلان، بلکه با اراده، همدلی، و نوری که از پشت‌بام‌ها آغاز شد و به قلب یک شهر رسید.

تصمیم مجلس هفتم برای تثبیت قیمت حامل‌های انرژی، با حمایت چهره‌های سیاسی و اقتصادی، در ظاهر هدیه‌ای به مردم ایران معرفی شد؛ اما در عمل، این سیاست به کاهش بهره‌وری، تضعیف صادرات برق و نابودی تدریجی اقتصاد ملی انجامید. بررسی تاریخی این تصمیم نشان می‌دهد که بی‌توجهی به واقعیت‌های فنی و منطقه‌ای، چگونه می‌تواند به بحران‌های بلندمدت اقتصادی منجر شود.