پایگاه خبری سرمایه فردا

در روزگاری که شایعات درباره پایان سلطه دلار بر نظام مالی جهان فضای مجازی و محافل اقتصادی را پر کرده است، واکاوی واقعیت‌های آماری و ساختاری این بازار نشان میدهد که برخلاف برخی روایت‌هایی شتابزده، دلار نهتنها در آستانه فروپاشی نیست، بلکه با اتکا به زیرساختهای عمیق بانکی و حجم عظیم معاملات روزانه، کماکان اهرم فشاری بر اقتصاد جهانی محسوب میشود. گزارشی که پیش رو دارید، نگاهی است تحلیلی به آینده این ارز مسلط، نقش طلا و استیبل‌کوین ها در سبد سرمایه‌گذاری و هزینه‌های پنهان این سلطه برای خود ایالات متحده است.

سلطه دلار، محصول یک توطئه در اتاق‌های تاریک قدرت نیست، بلکه حاصل قرن‌ها تحول اقتصادی، تصمیمات تاریخی و گاهی اشتباهات محاسباتی است. از قرن هفدهم که پوند انگلیس با پشتوانه طلا، جهان را تسخیر کرده بود تا برتون وودز و شوک نیکسون، هرکدام نقشی در شکل‌گیری هژمونی دلار داشته‌اند. اما امروز، با ظهور اقتصادهای نوظهور و تلاش برای دلارزدایی، این پرسش مطرح است: آیا دلار همچنان برترین ارز جهان باقی می‌ماند یا زوال آن آغاز شده است؟ در این گزارش، به بررسی ریشه‌های تاریخی، مکانیزم‌های بازتولید و آینده دلار می‌پردازیم.

اگر توافق کامل شود و منابع آزاد گردند، یک واقعیت مهم وجود دارد: توافق یعنی افزایش واردات. چون تقاضای سرکوب‌شده آزاد می‌شود، تولیدکننده نیاز به مواد اولیه و ماشین‌آلات دارد، و مصرف‌کننده به سمت کالای خارجی می‌رود. اگر همزمان سرمایه‌گذاری واقعی نیاید و تقاضا برای ریال قوی نشود، نتیجه این می‌شود که فشار روی نرخ ارز برمی‌گردد در حال حاضر دلار در کانال ۱۵۰ هزار تومان است و برخی نوسان در همین محدوده را منطقی می‌دانند.

ارزش ذاتی دلار در حال حاضر حدود ۱۵۵ تا ۱۶۵ هزار تومان است و قیمت بازار نیز در همین محدوده در حال نوسان است. اما این تعادل، شکننده است. اگر نقدینگی به رشد ۵ درصدی ماهانه خود ادامه دهد و GDP بهبود نیابد، ارزش ذاتی دلار به سرعت به سمت ۲۴۰-۲۸۰ هزار تومان و در سناریوی بدبینانه به ۳۰۰-۳۳۰ هزار تومان حرکت خواهد کرد.

اقتصاد ایران در یک شرایط حساس قرار دارد. کسری بودجه مزمن، ناتوانی در صادرات نفت به دلیل محاصره، و ناتوانی در تأمین ۶۰ درصد بودجه از محل مالیات، دست به دست هم داده‌اند تا فشار بر نرخ ارز افزایش یابد.

(بازار آربیتراژ) بین دلار و درهم بسیار کم است، زیرا اگر اختلاف قیمت قابل توجهی ایجاد شود، بلافاصله بازیگران بزرگ وارد عمل می‌شوند و آن را از بین می‌برند.

افت سهم دلار از ذخایر ارزی (از ۷۱ درصد به ۵۶ درصد) یک روند طبیعی و اجتناب‌ناپذیر است. جهان به سمت «چندقطبی ارزی» حرکت می‌کند. سهم یورو، یوان و حتی ارزهای دیجیتال بانک‌های مرکزی در آینده بیشتر خواهد شد. اما رسیدن به جایگاهی که یک ارز دیگر بتواند واقعاً با دلار رقابت کند، دهه‌ها طول خواهد کشید.

دلار ۱۸۰ هزار تومانی یک «زنگ خطری» برای سکوت در مقابل نوسانات بازار است. اگر امروز جلوی آن گرفته نشود، فردا ممکن است به ۲۰۰ هزار تومان هم برسد.

دلالان با ارائه دلار ارزان‌تر از بازار تلاش می‌کنند ایران‌چک‌های درشت را جمع‌آوری کرده و جریان نقدینگی را هدایت کنند.