پایگاه خبری سرمایه فردا

افزایش تنش در خاورمیانه و گرانی نفت به تقویت صادرات انرژی آمریکا و فشار بیشتر بر رقبای اقتصادی منجر شده است.

آمریکا نیز از نفت خیلی گران ضربه می‌خورد، هرچند بسیار کمتر از بقیه. اگر این وضعیت طولانی شود، جهان به سمت یک رکود تورمی بی‌سابقه حرکت می‌کند؛ رکودی که حتی قدرت‌های بزرگ را نیز از پا درمی‌آورد.

از دیدگاه سیاستگذاران غربی، مشکلی که با این لابی‌گری ایجاد شده این است که پول نفت حاصل از فروش کشورهای عربی و روسیه، به جای بازگشت به اقتصاد غرب (از طریق سرمایه‌گذاری در صنایع، خرید کالا، و ایجاد اشتغال در آمریکا و اروپا)، صرف پروژه‌های سنگین داخلی در خود این کشورها می‌شود.

خلاصه آنکه تا سال ۲۱۰۰، تقریباً نیمی از جوانان جهان (۴۶ درصد) آفریقایی خواهند بود. این یک فرصت بی‌نظیر (در صورت سرمایه‌گذاری مناسب در آموزش و اشتغال) و یک تهدید بزرگ (در صورت ناتوانی در ایجاد شغل و کنترل مهاجرت) برای جهان است.

تجربه سال‌های اخیر نشان داده که حتی در صورت فروش نفت، وصول پول آن به شدت دشوار و زمان‌بر است. بنابراین، آنچه امروز از اهمیت بالایی برخوردار است، نه فقط فروش نفت، که «آزادسازی منابع ارزی بلوکه‌شده» (حدود ۴۰ تا ۶۰ میلیارد دلار) و «دسترسی به پول نفت فروخته شده» است.

چین، روسیه، هند و حتی برخی متحدان اروپایی دیگر باور ندارند که جهان پس از این بحران به همان نظم مالی پیش از جنگ بازگردد. آنها به دنبال «طرح B» هستند؛ طرحی که در آن دلار هنوز مهم است، اما دیگر «تنها» گزینه نیست. ایران با استفاده هوشمندانه از اهرم تنگه هرمز، در حال «سرعت بخشیدن» به این گذار تاریخی است.

نزدیک به سه ماه از مسدود شدن تنگه هرمز و شعله‌ور شدن درگیری‌های نظامی در منطقه می‌گذرد. در این مدت، بازار جهانی نفت با وجود از دست رفتن حجم عظیمی از عرضه، واکنشی نسبتاً آرام نشان داده است. اما جدیدترین تحلیل بانک سرمایه‌گذاری مورگان استنلی، که در میان نهادهای تحلیلگر مالی جهان حرف اول را می‌زند، این وضعیت شکننده را یک «مسابقه با زمان» توصیف کرده است. هشدار این بانک روشن است: عواملی که تا امروز مانع از جهش بی‌سابقه قیمت‌ها شده‌اند، اگر تنگه هرمز تا ژوئن یا ژوئیه ۲۰۲۶ بسته باقی بماند، دیگر توان مهار فشارها را نخواهند داشت.

جنگ اخیر نشان داده تجارت جهانی تا چه اندازه به چند گذرگاه محدود دریایی وابسته است چون صدا میلیون بشکه از چرخه تجارت خارج شد.

خروج امارات از اوپک افزایش ۱ تا ۲ میلیون بشکه در روز عرضه جهانی نفت را جدی می‌کند، آن هم در شرایطی که جنگ خاورمیانه ممکن است هر لحظه تمام شود و تنگه هرمز باز گردد. در آن صورت، بازار با یک شوک عرضه بی‌سابقه مواجه خواهد شد.