پایگاه خبری سرمایه فردا

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در جدیدترین تهدید خود علیه ایران اعلام کرده است که اگر تنگه هرمز باز نشود، پس از ۴۸ ساعت نیروگاه‌های برق ایران را هدف حملات قرار خواهد داد. اما این تهدید، کدام نیروگاه‌ها را در بر می‌گیرد؟ بر اساس تحلیل‌های کارشناسی، مهم‌ترین تأسیسات انرژی ایران شامل نیروگاه دماوند در ورامین با ظرفیت ۲۸۶۸ مگاوات به عنوان بزرگ‌ترین نیروگاه سیکل ترکیبی خاورمیانه، نیروگاه شهید سلیمی در نکا با ۲۲۱۴ مگاوات، نیروگاه رامین در خوزستان با ۲۰۰۰ مگاوات، نیروگاه بندرعباس با ۱۴۰۰ مگاوات و حساس‌ترین آنها، نیروگاه هسته‌ای بوشهر، همگی در فهرست اهداف احتمالی قرار دارند. کارشناسان بین‌المللی هشدار می‌دهند که ایران با راهبرد «مقابله به مثل» به هرگونه حمله پاسخ قاطع خواهد داد و پیامدهای این تقابل می‌تواند دامنه جنگ را به سراسر منطقه گسترش دهد.

تهدید تازه دونالد ترامپ برای حمله به نیروگاه‌های برق ایران، اگرچه در ظاهر نشانه عزم جدی واشنگتن برای شکستن مقاومت تهران است، اما در عمل می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد. ایران در یک ماه گذشته نشان داده که در برابر فشارها نه تنها عقب‌نشینی نمی‌کند، که با ابتکار عمل، هزینه‌های سنگین‌تری را بر دشمن تحمیل می‌کند.

قرارداد ۱۹۲۱ یک سند تاریخی است که از نظر حقوقی هنوز محل اختلاف میان ایران و روسیه است. ایران آن را باطل می‌داند و روسیه آن را همچنان معتبر. اما فارغ از بحث‌های حقوقی، واقعیت‌های میدانی نشان می‌دهد که احتمال مداخله مستقیم نظامی روسیه در جنگ کنونی بسیار کم است.

آمریکا و اسرائیل در سال‌های اخیر شبکه‌ای از زیرساخت‌های حیاتی را در کشورهای منطقه ایجاد کرده‌اند که از سوخت‌رسانی به ناوگان پنجم تا بزرگ‌ترین خوشه هوش مصنوعی خارج از آمریکا و پروژه‌های عظیم آب‌شیرین‌کن را شامل می‌شود. مرکز سوخت‌رسانی بحرین با ظرفیت ۸۰ هزار تن، پایگاه العدید قطر با بزرگ‌ترین انبار سوخت هوایی منطقه، پروژه ۵ گیگاواتی هوش مصنوعی ابوظبی با ۸۰ هزار پردازنده گرافیکی، و نیروگاه‌های آب‌شیرین‌کن جبل علی و راس الخیر با ظرفیت‌های میلیون‌متری، تنها بخشی از این زیرساخت‌های استراتژیک هستند. این شبکه که در دل ائتلاف جدید منطقه شکل گرفته، هم مظهر قدرت آمریکا و اسرائیل است و هم نقطه‌ضعف‌هایی حیاتی که در صورت هدف‌گیری، می‌تواند معادلات جنگ را تغییر دهد.

افزایش قیمت نفت نگرانی‌های تورمی را تشدید کرده و فدرال رزرو را مجبور کرده که نرخ بهره را برای مدت طولانی‌تری بالا نگه دارد. نرخ بهره بالا، جذابیت طلا را که سودی پرداخت نمی‌کند، کاهش می‌دهد.

سناریوی اعزام نیروی زمینی آمریکا به ایران، اگرچه هنوز تأیید نشده، اما زنگ خطری جدی برای آینده جنگ است. هر یک از اهداف اعلام‌شده برای این عملیات - از باز کردن تنگه هرمز تا تصرف ذخایر اورانیوم و تأسیسات نفتی - به تنهایی می‌تواند معادلات جنگ را تغییر دهد. اما ریسک‌های این عملیات نیز به همان اندازه بزرگ است.

چین برای ایران یک شریک اقتصادی مهم است، اما نه تنها شریک. ایران باید همزمان با بهره‌گیری از این همکاری، به دنبال تنوع‌بخشی به شرکای خود باشد و از وابستگی مطلق به یک کشور جلوگیری کند.

اگر حکومت ایران تغییر کند، زیرساخت‌های تخریب شده، مسیرهای جایگزین انرژی و دانش فنی از دست رفته، سال‌ها طول خواهد کشید تا جبران شود. این همان تصویری است که اسرائیل از آینده ایران در ذهن دارد؛ ایران ضعیف، وابسته و بی‌اثر در معادلات منطقه.

بسته شدن تنگه هرمز در پی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، زنجیره تأمین انرژی جهان را با شوکی بی‌سابقه مواجه کرده است، اما همه کشورها به یک اندازه از این بحران آسیب نمی‌بینند. داده‌های منتشر شده نشان می‌دهد هند با ۲۸ درصد، پاکستان با ۲۶ درصد و تایوان با ۲۷ درصد، بیشترین وابستگی به گاز عبوری از این آبراه را دارند و در خط مقدم آسیب‌پذیری قرار گرفته‌اند. کره جنوبی با ۲۰ درصد و سنگاپور با ۱۸ درصد نیز در رتبه‌های بعدی هستند. در مقابل، چین با تنها ۶ درصد و اروپا با ۳ درصد وابستگی، از این بحران مصون‌تر مانده‌اند. این نقشه از وابستگی، برندگان و بازندگان واقعی بحران انرژی خاورمیانه را به وضوح نشان می‌دهد.