محدویتهای نظامی-اقتصادی آمریکا چیست
آمریکا در جنگ با ایران دچار بحرانهایی شده است که شاید پیش از شروع جنگ تصورش را هم نمیکرد؛ از جمله ادامه بسته بودن تنگه هرمز که فشار بیسابقهای بر اقتصاد جهانی به ویژه اقتصادی نفتی وارد کرده است و نیز کاهش شدید ذخایر تسلیحاتی آمریکا در جنگ با ایران و البته فشارهای بیسابقه افکار عمومی داخلی آمریکا و کشورهای منطقهای همپیمانش. همه اینها باعث شده است که فعلا جنگ را متوقف کند اما در این میان برخی باور دارند گرچه این مشکلات پیش روی ترامپ برای ادامه جنگ با ایران وجود دارد اما سابقه نشان داده است که نمیشود گزینه آغاز دوباره حملات آمریکا را منتفی دانست.
محدویتهای نظامی-اقتصادی آمریکا
صباح زنگنه، سفیر و نماینده اسبق ایران در سازمان همکاری اسلامی و تحلیلگر مسائل سیاست خارجی، در پاسخ به این پرسش که چرا هنوز احتمال حمله مجدد آمریکا در میان دیگر احتمالات مطرح است، به «هفت صبح» گفت: «همه احتمالات مطرح است، اما شرایط داخلی آمریکا نیز شکننده است و در درون مجموعه کاخ سفید اختلافنظرهای جدی وجود دارد. اکنون این بحث مطرح است که جنگ متوقف شود یا ادامه پیدا کند. گروهی موافق ادامه جنگ هستند و گروهی دیگر با آن مخالفت میکنند.
در همین حال، شماری از نظامیان سابق آمریکا بر این باورند که واشنگتن باید این جنگ را متوقف کند زیرا نخست اینکه به اهداف خود دست نیافته و دوم اینکه ادامه جنگ بیش از این به اعتبار آمریکا لطمه خواهد زد. عدهای نیز معتقدند آمریکا با کمبود مهمات مورد نیاز خود روبهرو است و مهماتی نیز که اکنون مورد استفاده قرار میگیرد، بسیار گرانقیمت است و ادامه مصرف آن از نظر اقتصادی صرفه ندارد. افزون بر این، تولید برخی از این مهمات به چند ماه زمان نیاز دارد و امکان جایگزینی سریع آنها وجود ندارد».
متحدان آمریکا؛ مخالف ادامه جنگ
او درباره اینکه ترامپ با چه مخالفتهایی در حوزه ادامه جنگ با ایران مواجه است، مطرح کرد: «برخی از کشورهای متحد آمریکا در منطقه و اروپا مخالف ادامه جنگ هستند. این کشورها معتقدند اگر درگیریها ادامه یابد، دامنه جنگ گسترش پیدا خواهد کرد و در نهایت، کشورهای متحد آمریکا نیز در معرض پیامدهای مستقیم آن قرار خواهند گرفت.
در کنار این مسائل، کسانی که از منظر اقتصاد و بازار انرژی به موضوع نگاه میکنند، بر این باورند که باید جنگ هرچه سریعتر پایان یابد و شرایط بهگونهای مدیریت شود که تنگه هرمز به وضعیت عادی بازگردد. از نگاه آنان، تنها در این صورت میتوان از وخامت بیشتر بحران جهانی انرژی جلوگیری کرد و مشکلات مربوط به تأمین مواد اولیه کشاورزی، اوره و سایر کالاهای اساسی را کاهش داد تا شرایط برای اقتصاد جهانی قابل تحملتر شود».
وضعیت شکننده در داخل آمریکا
این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی، همچنین بیان کرد: «در داخل آمریکا نیز مردم نسبت به وضعیت موجود معترض هستند؛ زیرا قیمت بنزین از چهار و نیم دلار در هر گالن عبور کرده و این افزایش قیمت، آثار گستردهای بر هزینههای زندگی، اقتصاد خانوارها، فعالیت کسبوکارها و حتی قیمت مواد غذایی در آمریکا گذاشته است. با وجود این شرایط، بازیای که آمریکا و رژیم صهیونیستی دنبال میکنند، این است که مدیریت فضای رسانهای و روانی را در دست بگیرند و با طرح شعارهای عجیبوغریب و فضاسازیهای مختلف، افکار عمومی را دچار تشویش کنند. بنابراین، وضعیت همچنان مبهم است و باید برای همه احتمالات آمادگی داشت».
چند عامل تعیینکننده در وضعیت تنگه هرمز
سفیر و نماینده اسبق ایران در سازمان همکاری اسلامی، در پاسخ به پرسش دیگری مبنی بر روند مذاکرات ایران و آمریکا و وضعیت پیش روی تنگه هرمز، تشریح کرد: «موضوع دادوستد بر سر تنگه هرمز به چند عامل بستگی دارد. مهمترین عامل، اقدامات آمریکا در زمینه محاصره دریایی است. عامل دوم نیز عمل کردن آمریکا به تعهدات خود درباره آزادسازی داراییهای ایران در بانکهای مختلف، فراهم کردن امکان فعالیتهای اقتصادی، صادرات نفت و واردات کالا است.
این مجموعه اقدامات به یکدیگر وابسته و مکمل هم هستند و هرگونه تعلل آمریکا در اجرای تعهداتش، مانع از رفع مشکلات مربوط به تنگه هرمز خواهد شد. رفتار نوسانی آمریکا در تصمیمگیریها و سابقه مکرر این کشور در نقض تعهدات، همواره هرگونه مذاکره با واشنگتن را با تردید و ابهام مواجه میکند. رئیسجمهور آمریکا هم متن فارسی و هم متن انگلیسی توافق را امضا کرد، اما هنوز یک هفته نگذشته بود که از تعهدات خود عقبنشینی کرد. بنابراین، این سابقه رفتاری باید همواره در هرگونه ارزیابی و مذاکره با آمریکا مدنظر قرار گیرد».
نقش میانجیها
او درباره نقش میانجیها در روند حل و فصل اختلافات میان ایران و آمریکا توضیح داد: «به باور من در نهایت، تصمیمگیری نهایی در اختیار دولت آمریکا و شخص رئیسجمهور این کشور است. کشورهای میانجی نیز تلاشهای خود را ادامه میدهند زیرا تداوم وضعیت نه جنگ و نه صلح برای همه کشورهای منطقه بحرانآفرین است. مصلحت همه کشورهای منطقه نیز در گذشته و امروز این بوده است که منطقه به آرامش برسد، اقتصاد دوباره به جریان عادی بازگردد و امنیت برقرار شود اما واقعیت این است که نقش آنها تنها در صورتی میتواند به نتیجه عملی برسد که شخص ترامپ خروجی مذاکرات را بپذیرد و بخواهد آن را عملی کند و بار دیگر نقض تعهد نکند».
بعید بودن حمله زمینی
زنگنه در پایان درباره احتمال حمله زمینی آمریکا چه به صورت مستقیم یا به صورت نیابتی، گفت: «باز هم میگویم که باید همه احتمالات را باید در نظر بگیریم. با این حال، به نظر میرسد آمریکا ریسک بسیار بزرگی را نپذیرد و نیروهای زمینی خود را وارد خاک ایران نکند. از نگاه ایرانیان، اگر سربازان آمریکایی وارد خاک ایران شوند، عملا در تله گرفتار خواهند شد.
هم نیروهای نظامی و هم عشایر آمادگی دارند که با این نیروها مقابله کنند، آنها را به اسارت بگیرند یا از میان ببرند. به همین دلیل، بعید است آمریکا حاضر باشد چنین ریسک سنگینی را بپذیرد. استفاده از نیروهای مزدور در شرق و غرب کشور نیز موضوع تازهای نیست و تاکنون هم از چنین گروههایی استفاده شده است، اما هیچیک از آنها از توان عملیاتی قابل توجه یا جایگاه اجتماعی مؤثری برخوردار نیستند.
حتی مردم استانهای شرقی و غربی کشور نیز از این گروهها نفرت دارند. ساکنان این مناطق، سرنوشت کشورهایی را که هدف حملات آمریکا و حضور نیروهای آمریکایی قرار گرفتهاند را دیدهاند و نمیخواهند امنیت و آرامش موجود را از دست بدهند و با بحرانهای گسترده روبهرو شوند. به هر حال، میدانیم که مسئولان نظامی و امنیتی کشور برای همه این احتمالات آمادگی لازم را دارند».