منابع صنعتی هشدار دادهاند که چشمانداز کوتاهمدت تولید آهن اسفنجی همچنان بسیار نامطمئن است. تولیدکنندگان منطقه با اختلال در جریان مواد اولیه، افزایش هزینههای حملونقل و بیمه ناشی از تنشهای ژئوپلیتیکی و همچنین نوسانات بازار انرژی دست و پنجه نرم میکنند.
به گزارش سرمایه فردا، بهای میلگرد ۱۰ دلار پایین آمد؛ ضعف تقاضا و مازاد عرضه بازار را نزولی کرد. بازار صادراتی محصولات طویل فولادی ایران روزهای خوشی را سپری نمیکند. بهای میلگرد صادراتی ایران برای خریداران خارجی در محدوده ۴۱۰ تا ۴۳۰ دلار به ازای هر تن EXW قرار دارد که نسبت به یک ماه گذشته ۱۰ دلار کاهش نشان میدهد. علت اصلی این افت، ضعف تقاضای منطقهای و مازاد عرضه در بازار داخلی است.
هرچند تعداد استعلامها در هفتههای اخیر اندکی بهبود یافته، اما فعالان بازار به دلیل چالشهای لجستیکی، نوسانات ارزی و ابهامات پیرامون تولید در فصل تابستان (محدودیت برق)، همچنان با احتیاط عمل میکنند. یک منبع بازار به متال اکسپرت گفته: «وضعیت صادرات کمی بهتر شده و استعلامهای بیشتری دریافت میکنیم. هرچند شرایط در تنگه هرمز هنوز فاصله زیادی با مطلوب بودن دارد، اما اوضاع در کشورهای همسایه تا حدودی بهبود یافته است.»
در آخرین تحولات، برخی تناژهای میلگرد با نرخ ۴۱۰ دلار EXW به سوریه فروخته شده است؛ نشانهای از بازگشت تدریجی تقاضا از سوی بازارهای سنتی.
مفتول فولادی؛ سقوط آزاد قیمتها
وضعیت مفتول فولادی (Wire Rod) نگرانکنندهتر است. این محصول با افت شدیدی مواجه شده و بهای آن به ۴۶۰ تا ۴۸۵ دلار EXW رسیده است. این در حالی است که پیشتر نرخ کارخانهها در بازه ۴۹۰ تا ۵۱۰ دلار EXW و نرخ معاملهگران داخلی در محدوده ۵۱۰ تا ۵۴۰ دلار EXW قرار داشت.
علت این افت شدید، افزایش شکاف میان عرضه و تقاضا و ضعف بازار داخلی عنوان شده است. فروشندگان به دلیل کمبود نقدینگی و نوسانات ارزی ناچار به فروش سریعتر شدهاند. یک منبع آگاه توضیح داده: «فعالیت خرید از سوی عراق، امارات و بازارهای آفریقایی کاهش یافته است. خریداران همچنان محتاط هستند و انتظار افت بیشتر قیمتها را دارند.»
به این نگرانیها، فضای روانی ناشی از احتمال محدودیت برق در تابستان و ابهام در روند تولید نیز اضافه شده است؛ موضوعی که بر تصمیمگیری فعالان بازار سایه افکنده است.
شمش ایران؛ تمرکز بر آفریقا و خاورمیانه
در بخش شمش فولادی، درگیری جاری مرتبط با ایران، فعالیت تجاری در منطقه را به شدت کاهش داده است. فشار تحریمها، اختلالات لجستیکی، دشواریهای پرداخت و ابهام پیرامون مسیرهای دریایی، شرایط صادرات را پیچیدهتر کردهاند. وضعیت فعلی همچنین تحت تأثیر محدودیتهای شدیدتر تنگه هرمز، افزایش هزینههای حملونقل و کاهش نقدینگی در بازارهای اصلی قرار دارد.
با این حال، آمار سال شمسی گذشته (۱۴۰۴) نشان میدهد که تأمینکنندگان ایرانی با وجود محدودیتهای تجاری و فشارهای سیاسی، جغرافیای صادراتی گستردهای را حفظ کرده و سهم خود را در بازار جهانی نگه داشتهاند. صادرات شمش فولادی ایران در این سال از ۱.۸ میلیون تن فراتر رفت.
خاورمیانه با ۹۷۹,۵۶۹ تن (۵۴ درصد کل صادرات) مقصد اصلی باقی ماند. بخشی از آمار مربوط به عمان و امارات متحده عربی، بازتابدهنده تجارت منطقهای و مراکز ترانشیپمنت است و در نهایت بار به بازارهای آسیایی و سایر مقاصد بینالمللی ارسال میشود. در عراق نیز محدودیتهای واردات میلگرد، همراه با توسعه ظرفیتهای نورد داخلی، خریداران را به سمت واردات شمش از ایران سوق داد؛ بهطوری که صادرات به عراق به ۲۴۰,۸۲۵ تن رسید.
آفریقا با ۳۷۲,۳۲۱ تن (۲۰.۵ درصد) دومین مقصد بزرگ بود. غنا با ثبت ۴۴۲,۳۱۲ تن سفارش (توجه: این عدد با کل صادرات به آفریقا تناقض ظاهری دارد و احتمالاً شامل محمولههای ترانزیتی یا مجموع چند دوره است)، بزرگترین مشتری باقی ماند. یک منبع به متال اکسپرت گفت: «به دلیل قیمت رقابتی، ایران به یکی از تأمینکنندگان کلیدی این بازار تبدیل شده است.»
بخش قابل توجهی از شمش وارداتی غنا توسط واحدهای نورد به میلگرد، مفتول و مقاطع تبدیل میشود و بخش دیگر به بازارهای همسایه مانند بورکینافاسو، مالی، توگو، ساحل عاج و حتی نیجر بازتوزیع میگردد. این رویه در غرب آفریقا رایج است، زیرا بسیاری از کشورها محصور در خشکیاند یا زیرساختهای ضعیفی دارند.
آسیا با ۳۲۱,۱۴۷ تن (۱۷.۷ درصد) سهمی قابل توجه داشت. افغانستان (۲۴۵,۳۴۷ تن)، چین، اندونزی، پاکستان و سریلانکا از جمله خریداران اصلی بودند. یک منبع بازار گفت: «تقاضای بسیار بالایی از سوی افغانستان برای شمشهای ۱۰۰×۱۰۰ میلیمتر و طول ۳ تا ۶ متر وجود دارد.»
کشورهای CIS و همسایه (آذربایجان، ازبکستان، گرجستان، ارمنستان) با ۴۸,۸۶۴ تن (۲.۷ درصد) سهم کوچکی داشتند. فعالان بازار معتقدند شرایط ترجیحی تجاری و نزدیکی جغرافیایی از صادرات حمایت میکند، هرچند حجم تجارت به دلیل تحریمهای آمریکا و محدودیتهای مالی همچنان محدود است.
نکته جالب، صادرات بیش از ۹۰ هزار تن به ترکیه در دوره مورد بررسی است. خریداران ترک همچنان به شمش ایران علاقه نشان دادهاند و یکی از فعالان بازار ترکیه به متال اکسپرت گفت: «اکنون ترکیه بهدنبال فرصتهای تازه برای خرید شمش از ایران است.»
شمش صادراتی ایران؛ قیمت ۴۰۵ تا ۴۲۵ دلار، اما احتیاط در معاملات
در روزهای اخیر، بازار صادراتی شمش فولادی ایران همچنان تحت فشار قابل توجه ناشی از تداوم ابهامات سیاسی، اختلالات لجستیکی و محدودیتهای عملیاتی داخلی قرار دارد. فعالیتهای تجاری به دلیل تعطیلات عید قربان و احتیاط خریداران، با کاهش بیشتری مواجه شده است.
با وجود افت نقدشوندگی و ضعف تقاضا، بهای صادراتی شمش عمدتاً باثبات باقی مانده که این امر ناشی از محدودیت عرضه و افزایش فشار بر تولید فولاد به دلیل محدودیتهای برق است. در حال حاضر، شمش صادراتی ایران برای محمولههای ژوئن با بهای ۴۰۵ تا ۴۲۵ دلار به ازای هر تن فوب عرضه میشود. یک منبع بازار تأکید کرده: «سطوح بالاتر این بازه قیمتی این روزها عملیاتی نیست.»
با ادامه نوسانات نرخ ارز، شماری از عرضهکنندگان ترجیح میدهند بهای محصولات را به تومان اعلام کنند نه ارزهای خارجی. نرخ ارز در بازار آزاد حدود ۱۷۳ هزار تومان برای هر دلار شنیده شده که در مقایسه با ۱۷۹,۶۰۰ تومان هفته گذشته کاهش نشان میدهد.
در بخش محصولات نیمهنهایی، برخی از پیشنهادهای فروش آهن اسفنجی برای تناژهای محدود، در حدود ۲۴۰ دلار به ازای هر تن فوب بندرعباس گزارش شده است.
غروب آهن اسفنجی در منطقه منا؛ افت ۳۰ درصدی تولید
تولید آهن اسفنجی (DRI) در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا طی چهار ماه نخست سال ۲۰۲۶ تحت فشار قابل توجهی قرار داشت. مجموع تولید DRI در کشورهای اصلی تولیدکننده منطقه طی دوره ژانویه تا آوریل ۲۰۲۶ با کاهش ۳۰.۳ درصدی سالانه به حدود ۱۰.۲ میلیون تن رسید.
عامل اصلی این افت شدید، کاهش محسوس تولید در ایران و عربستان سعودی بود. ایران، به عنوان بزرگترین تولیدکننده منطقه، با افت ۴۲.۵ درصدی به حدود ۵ میلیون تن رسید. عربستان سعودی تولید خود را ۲۲.۵ درصد کاهش داد و قطر نیز با افت ۳۱.۵ درصدی مواجه شد.
در مقابل، لیبی تنها تولیدکنندهای بود که رشد مثبت ثبت کرد (۴.۸ درصد). یک منبع بازار گفت: «آهن اسفنجی لیبی در حال حاضر تقاضای بالایی دارد، زیرا تولیدکننده محلی از موقعیت مدیترانهای خود بهره میبرد و با محدودیت تأمین مواد اولیه مواجه نیست.»
آمار ماه آوریل عمق چالشها را نشان میدهد: تولید DRI منطقه در این ماه با افت سنگین ۶۲.۹ درصدی سالانه به کمتر از ۲.۱ میلیون تن سقوط کرد.
چشمانداز کوتاهمدت؛ عدم قطعیت حاکم است
منابع صنعتی هشدار دادهاند که چشمانداز کوتاهمدت تولید آهن اسفنجی همچنان بسیار نامطمئن است. تولیدکنندگان منطقه با اختلال در جریان مواد اولیه، افزایش هزینههای حملونقل و بیمه ناشی از تنشهای ژئوپلیتیکی و همچنین نوسانات بازار انرژی دست و پنجه نرم میکنند.
در سطح کلان، فضای سیاسی ایران تحت تأثیر مذاکرات جاری با ایالات متحده، ابهامات پیرامون تنگه هرمز و بیثباتیهای منطقهای قرار دارد. فشارهای اقتصادی داخلی، اختلالات لجستیکی و محدودیتهای اینترنت نیز بر فضای کسبوکار کشور سایه افکنده است.
تا روشن شدن تکلیف مذاکرات و رفع محدودیتهای لجستیکی، بازار صادرات فولاد ایران در مدار محتاطانه و شکننده خود باقی خواهد ماند. خریداران منتظرند، فروشندگان امیدوارند، و همه در انتظار خبری از تنگه هرمز هستند.
