چهارشنبه ۲ اردیبهشت ۱۴۰۵
آتشبس پس از هفتهها حملات شدید اسرائیل به لبنان، روزنهای از امید ایجاد کرد؛ اما ازسرگیری حملات و ایجاد مرزی نظامی مشابه «خط زرد» در غزه، تردیدهای جدی درباره پایبندی اسرائیل به این توافق بهوجود آورده است.
به گزارش سرمایه فردا، این آتشبس ۱۰روزه، از شامگاه پنجشنبه و پس از ۴۶ روز بمباران گسترده و حمله زمینی اسرائیل به جنوب لبنان آغاز شد. با این حال، تنها چند ساعت پس از آغاز آن، گزارشهایی از تخریب خانهها، گلولهباران توپخانهای و عملیات پاکسازی زمین توسط نیروهای اسرائیلی در مناطق مرزی منتشر شد؛ اقداماتی که نقض آشکار آتشبس تلقی میشوند.
در مرکز این اختلاف، منطقهای قرار دارد که اسرائیل آن را «خط زرد» مینامد و در اصل نواری نظامی به عمق حدود ۱۰ کیلومتر در داخل خاک جنوب لبنان است. مقامهای اسرائیلی اعلام کردهاند قصد دارند این منطقه را تحت کنترل نظامی نگه دارند و در عین حال، حق انجام حملات نظامی برای مقابله با حزبالله را برای خود محفوظ میدانند. در مقابل، لبنان و حزبالله این اقدام را اشغال خاک حاکمیتی دانسته و تأکید کردهاند که چنین طرحی از بن و اساس با مفهوم آتشبس در تضاد است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر جنایتکار اسرائیل، اعلام کرده است که نیروهای این رژیم در لبنان «در یک منطقه امنیتی تقویتشده» باقی خواهند ماند. او این منطقه را نواری امنیتی به عمق ۱۰ کیلومتر توصیف کرده که «قویتر، شدیدتر و پیوستهتر» از نمونههای قبلی است و تأکید کرده که اسرائیل قصد خروج از آن را ندارد. این خط با وضعیت نوار غزه مقایسه شده است؛ جایی که اسرائیل با تقسیم سرزمین فلسطینیان به مناطق جداگانه، بخش بزرگی از آن را تحت کنترل نظامی خود نگه داشته است.
در غزه، حدود ۶۰ درصد از بخش شرقی این منطقه در کنترل نظامی اسرائیل است و جمعیت فلسطینی به بخش غربی محدود شدهاند. در این مناطق، نیروهای اسرائیلی بهطور معمول به هر فردی که به این خطوط نزدیک شود، شلیک میکنند و صدها خانه در این کمربند امنیتی تخریب شده است. پس از آتشبس مورد حمایت آمریکا در اکتبر گذشته، بیش از ۷۰۰ نفر کشته و حدود ۲ هزار نفر زخمی شدهاند؛
آماری که نشان میدهد «آتشبس» به معنای توقف خشونت نبوده است. مقامهای ارشد نظامی اسرائیل نیز اعلام کردهاند که مدل «خط زرد» در غزه، اکنون در لبنان نیز اجرا خواهد شد و ارتش اسرائیل در حال تثبیت این الگو است. به گفته آنها، ساکنان ۵۵ شهر و روستای لبنانی اجازه بازگشت به خانههای خود را نخواهند داشت. وزیر جنگ اسرائیل نیز تأکید کرده که ارتش این رژیم به حفظ و کنترل تمام مناطقی که تصرف کرده، ادامه خواهد داد.
متن آتشبس از همان ابتدا محل اختلاف بوده است. در بخشی از آن آمده که اسرائیل و لبنان باید «توقف خصومتها» را اجرا کنند؛ اما در بخش دیگری تصریح شده که اسرائیل میتواند «در هر زمان و برای دفاع از خود» اقدامات لازم را انجام دهد. تحلیلگران معتقدند این بندها مملو از تناقض است و دست اسرائیل را برای تفسیر دلخواه و ادامه حملات باز میگذارد. گزارشها از بیروت نشان میدهد که نیروهای اسرائیلی همچنان به تخریب روستاها، گلولهباران توپخانهای و حملات مسلحانه در نزدیکی «خط زرد» ادامه میدهند.
اسرائیل همچنین از آغاز حملات هوایی پس از آتشبس خبر داده و مدعی شده این حملات علیه نیروهایی بوده که به سمت نیروهایش نزدیک میشدند یا وارد تونلهایی در این منطقه شده بودند. این در حالی است که منتقدان تأکید میکنند چنین اقداماتی نقض آتشبس است، حتی اگر اسرائیل بهانهای نخنما بتراشد و دوباره آن را «دفاع از خود» بنامد. گزارشهای میدانی حاکی از آن است که نیروهای اسرائیلی در شهر «حنین» خانهها را منفجر کردهاند و مناطقی مانند «بیتلیف»، «القنطره» و «تول» هدف گلولهباران قرار گرفتهاند. همچنین بولدوزرهای نظامی به تخریب و پاکسازی زمین در جنوب لبنان ادامه دادهاند.
حزبالله آتشبس را «توهین به لبنان» و«مسیر لغزندهای بدون پایان» توصیف کرده است. این گروه تأکید کرده که آتشبس باید به معنای توقف کامل درگیریها باشد و نمیتواند یکطرفه اجرا شود. حزبالله اعلام کرده که به دلیل بیاعتمادی به اسرائیل، نیروهایش در حالت آمادهباش باقی خواهند ماند و به هرگونه نقض پاسخ خواهند داد. این موضع نشان میدهد که حزبالله آتشبس را در صورت ادامه حملات یا حضور نیروهای اسرائیلی در خاک لبنان، الزامآور نمیداند.
با این حال، هر دو طرف بهطور رسمی اعلام کردهاند که آتشبس همچنان برقرار است؛ حتی در شرایطی که نقض آن ادامه دارد. البته تحولات لبنان بهطور مستقیم با مذاکرات شکننده میان ایران و آمریکا گره خورده است. تا لحظه تنظیم این گزارش مشخص نیست دور دوم این گفتوگوها در اسلامآباد برگزار شود یا خیر. مقامهای ایرانی تأکید کردهاند که علاوه بر لغو محاصره دریایی آمریکا، برقراری آتشبس واقعی در لبنان، پیششرط هرگونه پیشرفت در مذاکرات با واشنگتن است و ادامه حملات اسرائیل میتواند روند دیپلماسی را بهطور کامل مختل کند. در همین حال، دولت لبنان نیز مذاکرات جداگانهای با اسرائیل آغاز کرده که با انتقاد شدید حزبالله مواجه شده و از سوی این گروه «ذلیلانه و تحقیرآمیز» توصیف شده است؛ موضوعی که خطر افزایش شکاف داخلی در لبنان را نیز به همراه دارد.
اسرائیل که ید طولایی در بدعهدی و عدم التزام به توافقات فیمابین و قوانین بینالمللی دارد، پس از آتشبس نوامبر ۲۰۲۴ نیز هرگز بهطور کامل از جنوب لبنان خارج نشد و به حملات خود ادامه داد؛ در حالی که حزبالله در چارچوب آن توافق، پاسخ نظامی نداده بود. برخی تحلیلگران معتقدند که اسرائیل در تلاش است با تثبیت حضور نظامی خود، از این مناطق بهعنوان اهرم فشار در مذاکرات آینده استفاده کند.
بهنظر میرسد اسرائیل راهبرد جدیدی را دنبال میکند که بر گسترش کنترل سرزمینی، نهتنها در لبنان بلکه در سوریه، استوار است. برای بسیاری از لبنانیها، «خط زرد» بیش از آنکه یک اقدام امنیتی موقت باشد، نشانهای از تلاش برای تثبیت اشغال در پوشش آتشبس است. در شرایطی که نیروهای اسرائیلی همچنان در خاک لبنان حضور دارند و عملیات نظامی ادامه دارد، منتقدان معتقدند این آتشبس نهتنها به توقف جنگ منجر نشده، بلکه به ابزاری برای مشروعیتبخشی به اشغال تبدیل شده است؛ وضعیتی که میتواند منطقه را وارد مرحلهای تازه از تنش و بیثباتی کند.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا