بررسی فولاد مبارکه در ۱۴۰۵
به گزارش سرمایه فردا، سال گذشته، صنعت فولاد در ایران و جهان با رکودی عمیق دستوپنجه نرم میکرد. مازاد ظرفیت تولید در جهان، به ویژه در چین، صادرات این کشور را افزایش داده و رقابت را در بازارهای جهانی به شدت تشدید کرده است. پیشبینی میشود تا سال ۲۰۲۸ بیش از ۷۰۰ میلیون تن مازاد ظرفیت فولاد در جهان ایجاد شود؛ رقمی که آثار سنگین خود را در بازارهای بینالمللی نمایان خواهد ساخت.
در سال ۱۴۰۴، بسیاری از فولادسازان بزرگ جهان نیز با مشکلات اقتصادی مواجه بودند. کشورهایی مانند آمریکا، هند، برزیل، مکزیک و اتحادیه اروپا، سیاستهای حمایتی و محدودیتهای تجاری را برای حمایت از تولیدکنندگان خود در پیش گرفتند. حتی اگر بحران انرژی و جنگ در منطقه وجود نداشت، شرایط جهانی برای صنعت فولاد چندان مطلوب نبود. اما در چنین فضایی، فولاد ایران مسیر دیگری را طی کرد.
جایگاه دهم جهان؛ سهم ۳۴ درصدی فولاد مبارکه
تولید فولاد ایران در سال گذشته به ۳۲ میلیون تن رسید و کشور جایگاه دهم تولید فولاد جهان را حفظ کرد. از این میزان، ۳۴ درصد توسط گروه فولاد مبارکه تولید میشود؛ یعنی بیش از یک سوم فولاد کشور در اصفهان و توسط این غول صنعتی شکل میگیرد. بالاترین رکورد تولید فولاد مبارکه در سال ۱۴۰۲ و با ثبت بیش از ۷ میلیون تن محقق شد؛ رکوردی که نشان از ظرفیت بالای این مجموعه دارد.
قیمتگذاری دستوری در برابر افزایش ۹۰ برابری برق
اما پشت این آمار درخشان، فصلی از چالشهای طاقتفرسا نهفته است. در سال ۱۴۰۴، محصولات فولاد مبارکه مشمول قیمتگذاری شورای رقابت بود؛ در حالی که هزینه انرژی به شدت افزایش یافته بود. نرخ انرژی حدود چهار برابر شد، اما امکان قیمتگذاری محصولات متناسب با هزینهها وجود نداشت. این تناقض، شرایط دشواری را به ویژه در نیمه نخست سال برای شرکت ایجاد کرد.
آمارها گویای این واقعیت تلخ است: قیمت برق از سال ۱۳۹۹ تاکنون حدود ۹۰ برابر افزایش یافته است. قیمت گاز نسبت به سال ۱۳۹۹، ۵۷ برابر شده؛ در حالی که قیمت ورق فولادی تنها ۱۸ برابر رشد کرده است. این یعنی هزینههای انرژی با سرعتی چند برابرِ درآمد شرکت رشد کرده و حاشیه سود را به شدت تحت فشار قرار داده است. فولاد مبارکه در حال حاضر هیچ گونه یارانه انرژی دریافت نمیکند و عدمالنفع ناشی از محدودیتهای انرژی به ۱۴ همت رسیده است. در برخی ماهها، محدودیت مصرف برق شبکه برای فولاد مبارکه به ۱۰۰ درصد رسید؛ یعنی عملاً خطوط تولید در ساعات اوج مصرف، کاملاً خاموش میشدند.
صادرات یک میلیارد و صد میلیون دلاری؛ فراتر از هدف
با وجود همه این بحرانها، فولاد مبارکه نشان داد که میتواند در سختترین شرایط نیز مسیر رشد را ادامه دهد. این شرکت باید برای تبدیل شدن به یک پلتفرم بزرگ صادراتی آماده میشد. در سال مالی گذشته، هدف صادرات یک میلیارد دلاری تعیین شد که با تحقق صادرات یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلاری، فراتر از هدف محقق شد. با وجود همه بحرانها، جریان بازرگانی و فروش شرکت حفظ شد و این روند همچنان ادامه دارد. در زمان حملات نیز تلاش شد چرخه فروش شرکت برای حفظ جریان نقدینگی بدون وقفه ادامه یابد. این یعنی مدیریت شرکت، در میان آتش و بحران، اجازه نداد موتور اقتصادی فولاد مبارکه از حرکت باز بایستد.
نبرد انرژی؛ از محدودیت ۱۰۰ درصدی تا نیروگاههای جدید
یکی از بزرگترین چالشهای فولاد مبارکه در سال گذشته، محدودیتهای انرژی بود. اما شرکت به جای تسلیم، به سمت تأمین انرژی پایدار حرکت کرد. امسال در اوج محدودیتهای برق، با وزارت نیرو برای بهرهبرداری از سه نیروگاه حرارتی توافق شد. با سرمایهگذاری و ارتقای بهرهوری، تاکنون ۲۵۰ مگاوات برق از نیروگاه اسلامآباد در اختیار شرکت قرار گرفته و طی روزهای آینده ۱۰۰ مگاوات دیگر نیز به آن افزوده خواهد شد.
نیروگاه ۹۱۴ مگاواتی شرکت که به ۹۶ درصد پیشرفت فیزیکی رسیده بود، متأسفانه بر اثر حمله دشمن آسیب دید. همچنین از نیروگاه ۶۰۰ مگاواتی، تاکنون ۱۲۰ مگاوات وارد مدار شده و با وجود مشکلات واردات تجهیزات از چین، تلاش میشود یک تا دو فاز دیگر آن نیز به بهرهبرداری برسد.
انقلاب آبی؛ پایان وابستگی به زایندهرود
در حوزه آب نیز فولاد مبارکه گامهای بلندی برداشته است. سال گذشته پروژه انتقال آب از دریا اجرا شد و برداشت از زایندهرود تقریباً به صفر رسید. همچنین بخشی از نیاز آبی شرکت از پساب ۱۴ شهرستان تأمین میشود. سال گذشته ۳۲ درصد آب مصرفی از دریا و ۳۶ درصد از زایندهرود تأمین شد. هدفگذاری شرکت استفاده بیش از ۵۰ درصدی از آب دریا و ۳۰ تا ۴۰ درصدی از پساب است. این یعنی فولاد مبارکه نه تنها از منابع آبی حساس کشور برداشت نمیکند، بلکه با استفاده از پساب شهری، به حل معضل فاضلاب نیز کمک میکند.
پروژههای توسعهای؛ نورد گرم ۲ و نیروگاه خورشیدی
مهمترین پروژه فولاد مبارکه، پروژه نورد گرم ۲ است که از سال ۱۴۰۰ آغاز شده و پیشرفت آن از ۳۷ درصد در ابتدای سال گذشته به ۶۶ درصد تا پایان سال رسیده است. این پروژه، تحولی اساسی در زنجیره تولید ایجاد خواهد کرد. نیروگاه خورشیدی، کلاف رنگی و پروژه PLTCM نیز از دیگر طرحهای توسعهای شرکت هستند که در دست اجرا قرار دارند.
در پروژه فولاد سنگان واقع در استان خراسان نیز تاکنون ۱۵۳ میلیون یورو سرمایهگذاری انجام شده و تولید کنسانتره مگنتیت و هماتیت در این مجموعه در حال توسعه است. این پروژه، گام دیگری برای گسترش زنجیره تأمین مواد اولیه و کاهش وابستگی به منابع خارجی به شمار میرود.
جمعبندی؛ فولادی که در طوفان قد کشید
صنعت فولاد ایران در سالی که جهان با رکود، مازاد ظرفیت و سیاستهای حمایتی کشورهای بزرگ مواجه بود، توانست جایگاه دهم خود را حفظ کند. اما داستان واقعی، روایت فولاد مبارکه است؛ شرکتی که با قیمتگذاری دستوری، افزایش ۹۰ برابری برق، محدودیت ۱۰۰ درصدی مصرف، حملات هوایی به نیروگاهها و کمبود آب دستوپنجه نرم کرد و در عین حال، صادرات را به یک میلیارد و صد میلیون دلار رساند.
فولاد مبارکه ثابت کرد که حتی در سختترین شرایط نیز میتوان با سرمایهگذاری در زیرساختهای انرژی، انتقال آب از دریا، استفاده از پساب شهری و اجرای پروژههای کلانی مانند نورد گرم ۲، نه تنها تولید را حفظ کرد، بلکه مسیر رشد و توسعه را نیز ادامه داد. این، روایت ایستادگی یک غول صنعتی در برابر طوفانهایی است که هرکدام میتوانست اقتصاد یک کشور را به زانو درآورد.