یک رخداد یا پدیده مجرد مثل بارش برف در یک فصل یا مورد خاص مثل آنچه در چهارشنبه قبل در تهران رخ داده را نمیتوان به حساب تغییر اقلیم گذاشت.
لیلا مرگن: برف بهاری ارتفاعات برخی از استانها را سفیدپوش کرده است. کشوری که خشکسالی وحشتناک سال گذشته را پشت سر گذاشته، کمی برایش عجیب است که در اردیبهشت ماه شاهد بارش برف در ارتفاعات باشد. آیا باید این برف را حاصل اثرات تغییر اقلیم و رویدادهای حدی ناشی از آن بدانیم یا وقوع چنین پدیدهای در طبیعت ایران، دارای سابقه است؟
در یک هفته اخیر، گزارشهای سازمان هواشناسی نشان میدهد که بارش برف در چند منطقه مرتفع و سردسیر ایران رخ داده است.
در استان آذربایجان غربی، یکی از روستاهای مرتفع شهرستان چالدران در آخرین روز اردیبهشت ۱۴۰۵ سفیدپوش شده و طبق گزارشهای سازمان هواشناسی کشور، طی روزهای ۲۴ تا ۲۶ اردیبهشت در ارتفاعات زنجان، همدان، کرمانشاه و ارتفاعات تهران و البرز شاهد بارش پراکنده برف بودهایم. همچنین در مناطق کوهستانی شمالغرب کشور و ارتفاعات سردسیر، سامانه بارشی اخیر باعث کاهش محسوس دما و بارش برف بهاری شده است و در نواحی مرتفع آذربایجان غربی و کردستان برف بر روی ارتفاعات نشسته است. رویدادی که برای مردم ایران که خشکسالی شدید سال گذشته را پشت سر گذاشته و شاهد بارش برف قابل توجه نبودهاند، این پرسش را ایجاد میکند که آیا اختلالی در شرایط آب و هوایی رخ داده و آنچه اتفاق میافتد ناشی از اثرات حدی تغییر اقلیم است یا اینکه بارش برف در ارتفاعات، پدیدهای کاملا عادی است؟
احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور در گفتوگو با هفتصبح تاکید میکند که یک رخداد یا پدیده مجرد مثل بارش برف در یک فصل یا مورد خاص مثل آنچه در چهارشنبه قبل در تهران رخ داده را نمیتوان به حساب تغییر اقلیم گذاشت.او میگوید که آنچه رخ داده، یک رویداد است و نمیتواند روند تغییر اقلیم را مشخص کند. روند تغییر اقلیم را با بررسی طولانی مدت دادهها طی دهههای مختلف مشخص میکنند. مثلا اگر طی دهههای گذشته هیچ وقت در اردیبهشت ماه در ارتفاعات البرز برف نباریده باشد اما به تدریج شاهد چنین پدیدهای باشیم، میتوان آن را بهعنوان یک سیگنال اقلیمی قلمداد کرد و این پدیده میتواند نشانهای از تغییر اقلیم باشد.
وظیفه میگوید که بارش برف در ارتفاعات ایران را در گذشته هم داشتهایم و این رویداد تنها مربوط به امسال نیست. در سال جاری بهخصوص در فروردین و اردیبهشت ماه، برخلاف سال گذشته، برای هفتهها دمای نرمال تا زیر نرمال را داشتهایم و با دمای کمتر از معمول سر و کار داشتیم. بهرغم اینکه فروردین ماه خیلی پربارش بود اما میزان بارشها در اردیبهشت، کمتر از نرمال بود.
به گفته رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور، در شرایطی که دمای هوا کمتر از معمول باشد، طبیعی است که بخشی از بارشها به صورت برف در ارتفاعات رخ دهد. بنابراین با این رویداد نمیتوان نشانهای از تغییر اقلیم را تفسیر کرد. تغییر اقلیم را میتوان با روند افزایش دما و کاهش بارندگی در کشور مشاهده و لمس کرد. افزایش تعداد، شدت و گستره خشکسالیها هم نشانهای از تغییر اقلیم است.
وظیفه، بارش برف بهاره در ارتفاعات را پدیدهای مثبت ارزیابی میکند زیرا دمای هوای دشتها در زمان بارش برف خیلی سرد نبوده که به پوشش گیاهی آسیب برساند و در بالادست هم علف زیادی رشد نکرده است؛ بنابراین، بارش برف مشکلی ایجاد نمیکند. وقتی در ابتدای بهار برف در ارتفاعات میبارد، ذخیره آبی کوهستانی افزایش مییابد اما متاسفانه به گفته وظیفه، برفی که در ابتدای بهار شاهد بارش آن بودیم، آنقدرها هم زیاد و قابل توجه نبوده است. رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور پوشش برفی امسال را قابل قیاس با سال گذشته نمیداند زیرا پارسال خشکترین دورهها در تاریخ 50 ساله اخیر را پشت سر گذاشتهایم.
امسال به نسبت سال نرمالی را از نظر بارندگی سپری کردهایم. وضعیت بارندگیها نه خیلی زیاد بوده و نه خیلی بارشها کم شده است. به گفته وظیفه، امسال برخی استانها مثل همین تهران و مرکزی شدیدا در وضعیت کم بارشی قرار دارند و برخی استانها مثل هرمزگان، ایلام، آذربایجانهای شرقی و غربی ترسالی را تجربه میکنند. به این ترتیب، مجموعه کشور در شرایط نرمال است، در حالی که در سال گذشته در 30 استان، خشکسالی متوسط تا بسیار شدید را تجربه کردهایم.
آنچه این روزها در ارتفاعات ایران رخ داده، بیش از آنکه نشانهای قطعی از یک اختلال ناگهانی اقلیمی باشد، یادآور پیچیدگی و پویایی نظام آبوهوایی کشور است. ایران به دلیل قرار گرفتن در منطقه خشک و نیمهخشک جهان، همواره با نوسانات شدید دمایی و بارشی روبهرو بوده و وقوع بارش برف در ارتفاعات، حتی در ماههای میانی بهار، پدیدهای بیسابقه محسوب نمیشود. با این حال، تفاوت مهم امروز با گذشته در شدت و تکرار بینظمیهای اقلیمی است؛
به گونهای که جامعه پس از پشت سر گذاشتن دورهای طولانی از خشکسالی، هر رخداد غیرمنتظرهای را به تغییر اقلیم پیوند میزند.
کارشناسان معتقدند که برای قضاوت درباره اثرات تغییر اقلیم، باید به روندهای بلندمدت توجه کرد، نه به یک رویداد منفرد. افزایش میانگین دما، کاهش منابع آب تجدیدپذیر، گسترش خشکسالی و تغییر الگوی بارشها، شاخصهایی هستند که طی سالهای اخیر در ایران قابل مشاهده بودهاند و نگرانیها درباره آینده اقلیم کشور را افزایش دادهاند. در چنین شرایطی، بارش برف بهاره هرچند میتواند به تقویت ذخایر آبی ارتفاعات و تغذیه منابع آب کمک کند، اما به تنهایی قادر نیست بحران کمآبی را جبران کند.
از سوی دیگر، این رخدادها اهمیت مدیریت علمی منابع آب و سازگاری با تغییرات اقلیمی را بیش از گذشته آشکار میکند. ایران در سالهای آینده، ناچار خواهد بود همزمان با دورههای خشکسالی، بارشهای ناگهانی، نوسانات شدید دما و رخدادهای حدی بیشتری مواجه شود. بنابراین، آنچه اهمیت دارد نه صرفا تعجب از بارش برف در اردیبهشت، بلکه آمادگی برای مواجهه با آیندهای است که اقلیم در آن رفتاری پیچیدهتر و غیرقابل پیشبینیتر خواهد داشت.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا