یکشنبه ۲۱ تیر ۱۴۰۵
موج جدید گرما، فرصتی برای بازآفرینی سبد غذایی خانوارها و تغییر الگوی مصرف است. کسبوکارهایی که بتوانند خود را با این تغییر وفق دهند، نه تنها از این موج ضربه نمیبینند، بلکه سودآوری قابلتوجهی را تجربه میکنند. اما در مقابل، آنهایی که به تولید و عرضه غذاهای سنگین و فاقد انعطافپذیری ادامه میدهند، در این روزهای گرم، مشتریان خود را از دست خواهند داد. این تغییر ذائقه، هرچند مقطعی است، میتواند در سبد محصولات فروشندگان مواد غذایی و رستورانها موثر باشد.
آتریسا سپهریان: هواشناسی از ورود موج سهروزه گرمای بیسابقه به کشور خبر داده است که در استانهای مرکزی و جنوبی از مرز ۴۰ و ۵۰ درجه عبور خواهد کرد. این گرما، فراتر از یک پدیده اقلیمی، یک شوک اقتصادی تمامعیار است. برخی کسبوکارها از این موج جان تازهای میگیرند و برخی دیگر، در محاصره خاموشی و کاهش مصرف، به تعطیلی موقت کشیده میشوند. اما چگونه میتوان از رونق کسبوکارهای فصلی بدون به خطر انداختن پایداری شبکه برق، محافظت کرد؟
موج گرما هر سال، تقاضا برای برخی کالاها و خدمات را به شدت افزایش میدهد. کسبوکارهایی که در مسیر خنک ماندن و تأمین آسایش قرار دارند، در رونق بیشتری خواهند بود.
سازمان بهداشت جهانی و وزارت بهداشت ایران نیز در روزهای گرم، توصیههایی برای تغذیه مناسب ارائه میدهند؛ افزایش مصرف مایعات و میوههای آبدار، کاهش مصرف نمک و غذاهای چرب، و پرهیز از نوشیدنیهای کافئیندار. این توصیهها، کسبوکارهایی را که در حوزه سلامت، تغذیه و تولید محصولات ارگانیک و طبیعی فعالیت دارند، به رونق بیشتر میرساند و به آنها کمک میکند تا با ارائه محصولات متناسب با این نیاز، سهم خود را از بازار تابستان افزایش دهند.
صنعت نوشیدنی و خوراکیهای سرد نخستین گزینه افراد تحت تاثیر گرما است، تولید و فروش آبهای معدنی، نوشابه، بستنی و آبمیوههای طبیعی، با هر درجه افزایش دما، جهش قابلتوجهی را تجربه میکند. بر اساس گزارشهای میدانی، در روزهای گرم، فروش بستنی در تهران تا سه برابر افزایش یافته است.
گزینه دوم خدمات تعمیر و فروش وسایل سرمایشی است، با فعال شدن بیش از ۱۰ میلیون کولر گازی و ۲۰ میلیون کولر آبی در کشور، بازار تعمیر و نگهداری، فروش قطعات و حتی نصب سیستمهای سرمایشی جدید، در اوج رونق قرار میگیرد. هر درجه افزایش دما، حدود ۱۸۰۰ مگاوات به مصرف برق کشور میافزاید و همین موضوع، فشار مضاعفی بر شبکه و نیاز به تعمیرات اضطراری ایجاد میکند.
در نهایت پخش آنلاین و فروش اینترنتی نیز رونق میگیرد، در روزهای گرم، بسیاری از مردم تمایل به خرید غیرحضوری دارند و پلتفرمهای فروش اینترنتی مواد غذایی، پوشاک و کالاهای مصرفی، رونق چشمگیری مییابند.
در سوی دیگر میدان، گرما برای بسیاری از مشاغل یک کابوس تمامعیار است. این کابوس از دو سو به کسبوکارها حمله میکند؛ نخست اینکه پیک مصرف برق در روزهای گرم پیشبینی رکوردهای جدیدی ثبت کند. با خروج بخشی از نیروگاههای صنایع پتروشیمی از مدار، شبکه سراسری اکنون باید بخشی از نیاز برق صنایع را نیز تأمین کند و همین موضوع، خطر قطعیهای پراکنده را افزایش داده است. خاموشیها مستقیماً خط تولید واحدهای صنعتی را مختل میکند.
همچنین گرمای شدید، بهرهوری نیروی کار را به شدت کاهش میدهد و هزینههای سرمایشی را برای واحدهای صنفی تا چندین برابر افزایش میدهد. اما چگونه از رونق کسبوکارها در گرما محافظت کنیم؟
در مواجهه با این موج، دولت و بخش خصوصی باید دست به دست هم دهند تا هم از رونق کسبوکارهای مرتبط با گرما بهره ببرند و هم جلوی ضرر و زیان ناشی از خاموشیها را بگیرند، در همین راستا وزارت نیرو بر ضرورت صرفهجویی تأکید کرده و از مردم خواسته است کولرهای گازی را روی دمای ۲۵ درجه تنظیم کنند و از کولرهای آبی با دور کند استفاده کنند تا ظرفیت صرفهجویی ۴۰ درصدی (۱۲ تا ۱۵ هزار مگاوات) محقق شود. همچنین از اصناف خواسته شده در ساعات اوج مصرف (۱۳ تا ۱۷) در صورت امکان فعالیت خود را کاهش دهند یا تعطیل کنند.
همچنین دولت میتواند با اعطای مشوقهای مالیاتی و تسهیلات کمبهره به صنایع انرژیبر، آنها را به سمت استفاده از سیستمهای خورشیدی یا خرید برق از تابلو سبز سوق دهد. استفاده از تمام ظرفیت نیروگاهها و همچنین فعال کردن بخش خصوصی در تولید برق، از جمله راهکارهایی است که وزارت نیرو در دستور کار قرار داده است.
با توجه به اینکه سازمان هواشناسی هشدار سطح نارنجی برای ۹ استان صادر کرده و بر احتمال آتشسوزی در جنگلها و مراتع و گرمازدگی گروههای حساس تأکید دارد. این هشدارها به کسبوکارهای فعال در حوزه گردشگری و کشاورزی کمک میکند تا برنامهریزی دقیقتری داشته باشند. چون بسیاری از مردم تمایل دارند با تور به نقاط خنک بروند و کشاورزان نیز میوههای مخصوص روز گرم مثل هندوانه و طالبی را بیشتر به بازار عرضه میکنند.
موج گرما در بلندمدت، خاموشیهای احتمالی و کاهش بهرهوری، ضربهای جبرانناپذیر به تولید و اشتغال وارد خواهد کرد. تنها با همراهی مردم در مدیریت مصرف، هوشمندی صنایع در بهینهسازی انرژی، و سیاستگذاری دقیق دولت، میتوان از این موج گرمای تابستان بدون به آتش کشیدن اقتصاد کشور عبور کرد.
موج گرما تنها بر صنایع و کسبوکارها تأثیر نمیگذارد؛ الگوی مصرف غذایی خانوارها را نیز دستخوش تغییر میکند. در روزهای گرم، ذائقه مردم به سمت خوراکیهای سبک، خنک و زود هضم متمایل میشود و غذاهای سنگین و گرمازا، مشتریان خود را از دست میدهند. این تغییر فصلی، فرصتی برای برخی تولیدکنندگان و آسیبی جدی برای برخی دیگر است. اما دقیقاً کدام محصولات در این موج سهروزه برندهاند و کدامها بازنده؟
درواقع با افزایش دما، بدن برای تنظیم حرارت خود، جریان خون را به سطح پوست هدایت میکند و در نتیجه، دستگاه گوارش با کاهش فعالیت مواجه میشود. این تغییر فیزیولوژیک، میل به مصرف غذاهای سنگین، چرب و پرکالری را به شدت کاهش میدهد. بر اساس گزارشهای صنفی، در روزهای گرم، تقاضا برای گروههای زیر به طور محسوسی افت پیدا میکند. از این رو انواع فستفود، غذاهای سرخشده و سسدار که هضم سنگینی دارند، در روزهای گرم با کاهش ۲۰ تا ۳۰ درصدی فروش مواجه میشوند. غذاهایی مانند آبگوشت، خورش قورمهسبزی و قیمه که گرمای زیادی به بدن منتقل میکنند، در لیست حذفیهای سبد غذایی تابستان قرار میگیرند. رستورانهای سنتی در این ایام با کاهش چشمگیر مشتری روبرو هستند.
همچنین محصولاتی که حاوی کره، خامه و شکلات فراوان هستند، با افزایش دما، نه تنها اشتها را کاهش میدهند، بلکه خطر فسادپذیری آنها نیز بالا میرود. در نهایت چای، قهوه و نسکافه داغ، هرچند در فرهنگ ایرانی جایگاه ویژهای دارند، اما در روزهای گرم به شدت از محبوبیت میافتند و بسیاری از مردم به نوشیدنیهای سرد روی میآورند.
در سوی دیگر میدان، محصولاتی که حس خنکی، شادابی و سبکی را به همراه دارند، با رشد بیسابقهای در تقاضا مواجه میشوند؛ دوغ، شربتهای سنتی (سکنجبین، تخمشربتی، خاکشیر)، آبمیوههای طبیعی و نوشابههای گازدار، در روزهای گرم به پرفروشترین محصولات بازار تبدیل میشوند. در سالهای گذشته فروش دوغ در برخی استانها تا سه برابر افزایش یافته و تولیدکنندگان، ظرفیت خود را به حداکثر میرسانند.
بستنیهای سنتی و صنعتی، فالوده و دسرهای مبتنی بر یخ، تقاضای بالایی پیدا میکنند. با توجه به هشدارهای هواشناسی و پایداری گرما، فروش این محصولات تا سقف ۵۰ درصد رشد دارد.
انواع سالاد (سالاد فصل، الویه، ماکارونی سرد)، ساندویچهای سرد و غذاهای مبتنی بر سبزیجات تازه، طرفداران بیشتری پیدا میکنند. رستورانهای مدرن که منوی غذاهای سرد و سبک دارند، در این روزها با استقبال بیسابقهای روبرو میشوند.
این تغییر الگو، فشار جدیدی بر زنجیره تأمین وارد میکند. تولیدکنندگان نوشیدنیهای سرد و بستنی برای تأمین مواد اولیه (شیر، شکر، میوههای تابستانی) با رقابت شدید مواجه میشوند که گاهی منجر به افزایش قیمت این مواد اولیه در بازار میشود. وزارت جهاد کشاورزی هر ساله با نزدیک شدن به فصل گرما، برای تأمین میوههای تابستانی مورد نیاز بازار باید برنامهریزی کند تا از نوسان قیمت و کمبود جلوگیری نماید.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا