تسهیلات ازدواج و فرزندآوری هنوز با صفهای طولانی و مشکلات اجرایی روبهرو هستند در شرایطی که بحران پیری جمعیت جدی شدهاست.
سارا خادمی: سالهاست که کارشناسان و دلسوزان ایران نسبت به خطر بزرگ پیر شدن جمعیت و سقوط آزاد آمار موالید هشدار میدهند. با وجود اینکه بیش از یک دهه از ابلاغ سیاستهای کلی جمعیت میگذرد، اما گزارشها نشان میدهد که سیاستهای دولتها و متولیان امر در تشویق واقعی مردم به فرزندآوری چندان موفق نبوده است. بسیاری از خانوادهها همچنان میان دیوارهای بلند اقتصادی و تردیدهای فرهنگی گرفتارند. حالا در آستانه هفته جمعیت، نهادهای متولی با درک این فاصله، سیاستهای جدیدی را در پیش گرفتهاند که یکی از مهمترین آنها پویش ملی «جان ایران» است؛ حرکتی که میخواهد از شعار عبور کرده و به یک نهضت واقعی مردمی تبدیل شود.
پویش «جان ایران» با شعار «به ایران جان بده»، فراخوانی است برای تقویت بنیان خانواده و افزایش آگاهیهای اجتماعی در حوزه جمعیت. حجتالاسلام والمسلمین رضا عزتزمانی، معاون فرهنگی سازمان تبلیغات اسلامی، معتقد است این حرکت نقطه آغاز یک جریان بزرگ مردمی است. او میگوید: «ما باید داستان ایران قوی را روایت کنیم؛ ایرانی که اقتدارش مدیون جوانان مومن و خانوادههای مستحکمی است که پشت این کشور ایستادهاند.»
در این پویش، هدف این است که مادرانی که در سال آینده فرزندانی به ایران هدیه میدهند، تحت حمایت گروههای مردمی قرار بگیرند تا بخشی از نیازها و مطالبات قانونی آنها با سرعت بیشتری پیگیری شود.به گفته زمانی در این پویش، والدین میتوانند نام انتخابی فرزندان خود که هنوز متولد نشده اند را به «30001413» ارسال کنند تا نه تنها از هدایای مادی تشویقی بهرهمند شوند که از آن پس در مراحل مختلف تولد و طول رشد کودک از حمایتهای این پویش در بخشهای مختلف بهرهمند شوند.
یکی از نقاط عطف این پویش، پیام مهم آیتالله سید مجتبی خامنهای، رهبر معظم انقلاب در پاسخ به نامه فعالان مردمی جمعیت بود. ایشان در این پیام، جنگ جمعیتی را «مهمتر و زیرساختیتر» از جنگهای نظامی میان محور شرارت و محور صلح دانستند. این نگاه تمدنی باعث شد تا بلافاصله بیش از ۷۴۵۰ گروه مردمی برای لبیک به این فرمان و حمایت از پویش «جان ایران» اعلام آمادگی کنند. عزتزمانی با اشاره به این پیام تاکید میکند که ایران به عنوان پرچمدار محور مقاومت، قدرتی بزرگ است و نسبت این قدرت مستقیماً با جمعیت جوان و باانگیزه گره خورده است. دشمن که در جنگ اقتصادی و نظامی شکست خورده، حالا میخواهد با تضعیف بنیان خانواده، ریشه قدرت ایران را بخشکاند.
دکتر فاطمه محمدبیگی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با نگاهی واقعبینانه به پنج سال اجرای قانون حمایت از خانواده، معتقد است بزرگترین پیروزی این سالها، شکستن سد ذهنی «فرزند کمتر» و تغییر گفتمان رسمی کشور به سمت «فرزندآوری» بوده است. او با ارائه آمارهای رسمی، تصویری روشن از تغییرات مثبت پس از دههها اصرار بر محدودسازی جمعیت ارائه داد.
بر اساس این گزارش، سه دستاورد کلیدی در این بازه زمانی رقم خورده است: نخست، کاهش جدی آمار سقط جنین که با اقدامات حمایتی و نظارتی، از حدود ۶۰ هزار مورد پیشگیری شده است. دوم، جهش معنادار در الگوی خانوادههای ایرانی؛ به طوری که سهم فرزندان سوم به بعد از ۱۷درصد در سال ۱۳۹۹ به حدود ۲۹درصد در پایان سال ۱۴۰۳ رسیده که نشاندهنده رشدی ۶۵ درصدی در این حوزه است. سومین دستاورد، متوقف شدن شیب تند و نزولی رشد جمعیت در فاصله سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ است که نشان میدهد هرگاه سیاستهای حمایتی با جدیت اجرا شود، جامعه پاسخ مثبت میدهد.
محمدبیگی با فلشبک به دهه ۶۰، یادآور شد که دانشمندان هستهای، نخبگان فناوری و فرماندهانی که امروز امنیت و اقتدار ایران را در جهان رقم زدهاند، همان نوزادانی هستند که در جهش جمعیتی اول به دنیا آمدند. او با تاکید بر اینکه زمان برای ما به سرعت در حال گذر است، اعلام کرد که ایران امروز بیش از هر زمان دیگری به «جهش دوم جمعیتی» نیاز دارد تا موتور پیشرفت و قدرت ملی در دهههای آینده خاموش نشود. در واقع، پویش «جان ایران» بستری است تا این اراده ملی دوباره بیدار شود و نسل آیندهساز ایران، در دامان خانوادههایی مستحکم و پرنشاط شکل بگیرد.
یکی از بخشهای پرچالش و در عین حال امیدوارکننده، بحث تسهیلات بانکی است. محمدبیگی از پرداخت بیش از ۵ میلیون و ۵۷۵ هزار فقره وام ازدواج و فرزندآوری در پنج سال گذشته خبر میدهد. به گفته وی مجموع اعتبارات تخصیص یافته به ۸۷۰ هزار میلیارد تومان رسیده است. جالب اینجاست که بودجه این بخش در سال ۱۴۰۱ حدود ۱۵۷ همت بود اما برای سال ۱۴۰۵، برنامهریزی برای تخصیص ۴۳۵ همت در حال انجام است. با این حال، او با صراحت به یک واقعیت تلخ هم اشاره کرد: صف طولانی متقاضیان. تعداد افراد در صف از ۴۸۳ هزار نفر به بیش از یک میلیون و ۱۹۰ هزار نفر رسیده است که مجلس و بانک مرکزی در حال رایزنی برای تسریع در پرداختها هستند تا اعتماد مردم خدشهدار نشود.
حجتالاسلام عزتزمانی معتقد است باید از عنوان «پویش» به سمت «نهضت» حرکت کنیم. او میگوید دولت با تمام توان در حال کمک است، اما گره اصلی در ذهن و انگیزه آدمهاست. او با اشاره به سنتهای ایرانی و اسلامی، یادآور شد که در فرهنگ ما، رزق و برکت با عدد آدمها گره خورده است. او گفت: «کسی که قبل از ازدواج هیچ ندارد، اگر به این حرکت باور داشته باشد، خداوند رزق او را میرساند.» او از رسانهها خواست تا به جای تمرکز صرف بر اقتصاد، به اولویت فرهنگ بپردازند؛ چرا که فرهنگ زیرساخت پایه هر حرکتی است و با کار فرهنگی میتوان سرمایههای مردم را برای ساخت زیرساختهای جمعیتی پای کار آورد.
کارشناسان معتقدند ترویج زایمان طبیعی و حمایت از مادران در دوران بارداری، بدون استفاده از ظرفیت ماماها در کنار متخصصان زنان ممکن نیست. این بخشی از سیاستهای حمایتی پویش «جان ایران» است تا تجربهای خوشایند و ایمن از فرزندآوری برای مادران ایرانی رقم بخورد.
از منظر روانشناختی، حضور در پویشی مثل «جان ایران»، پاسخی به بحران تنهایی در جوامع مدرن است. روانشناسان معتقدند خانوادههای پرجمعیت، بستری طبیعی برای رشد مهارتهای اجتماعی و تابآوری کودکان فراهم میکنند. والدینی که به این نهضت میپیوندند، نه تنها به آینده کشور کمک میکنند، بلکه سلامت روان و نشاط پایدار را به کانون خانواده خود تزریق میکنند. این پویش میخواهد این باور را تقویت کند که «یکی بیشتر»، به معنای شادی بیشتر و انزوای کمتر است.
دست اندرکاران این پویش معتقدند در کنار بحثهای فرهنگی، حمایت از خانواده یک تکلیف قانونی برای حاکمیت است. اجرای قانون جوانی جمعیت باید به گونهای باشد که هیچ خانوادهای به دلیل ترس از هزینههای درمان، آموزش یا مسکن، از داشتن فرزند محروم نشود. پویش «جان ایران» در واقع یک بستر مطالبهگری است تا ظرفیتهای قانونی از روی کاغذ به سفره خانوادهها برسد.
پویش «جان ایران» یک دعوت است؛ دعوتی برای باور به اینکه قدرت ما در کنار هم بودن و تکثیر نسلهای مومن و باانگیزه است. همانطور که عزتزمانی در پایان سخنانش گفت: «آنچه از کار فرهنگی و تربیت ارادهها محقق میشود، در هیچ مسیر دیگری به دست نمیآید.» اگر خواهان ایران قوی هستیم، باید خانوادههای قوی داشته باشیم. جهش به سمت قلهها تنها با سرمایه انسانی و ارادههای مصمم ممکن است. امروز، هر نوزادی که به دنیا میآید، در واقع سنگی بنا برای تمدن بزرگ ایران اسلامی است. پویش جان ایران، با تکیه بر پیام تمدنساز رهبری و حمایت هزاران گروه مردمی، میرود تا فصلی نو در تاریخ جمعیتی این سرزمین رقم بزند؛ فصلی که در آن صدای خنده کودکان، ضامن امنیت و اقتدار ابدی ایران خواهد بود.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا