ایرانیان در بحران مسکن میخرند
به گزارش سرمایه فردا، در روزهایی که جنگ و محاصره دریایی، بسیاری از بازارها را به تعطیلی کشانده، بازار مسکن ایران روایتی متفاوت رقم زده است. برخلاف تصور رایج که بحرانهای نظامی را معادل رکود معاملات میدانند، دادههای میدانی از افزایش درخواستها برای خرید مسکن در روزهای پس از جنگ ۱۲ روزه حکایت دارد. داوود بیگینژاد، نایبرئیس اتحادیه مشاوران املاک، در گفتوگو با سرمایه فردا این پدیده را ریشهدار در «حافظه تاریخی ایرانیان» میداند؛ جایی که اموال منقول در جنگها از بین میرفتند، اما ملک به عنوان «دارایی ماندگار» باقی میماند. این نگاه، مسکن را به امنترین محل برای حفظ سرمایه تبدیل کرده و حتی در روزهای پرتنش نیز تقاضا را زنده نگه داشته است.
آمارهای ضدونقیض و بحران داده در بازار مسکن
یکی از چالشهای جدی تحلیلگران بازار مسکن، نبود آمارهای دقیق و قابلاستناد است. بیگینژاد با اشاره به تعطیلی سامانه املاک و مستغلات تأکید میکند که پیش از این، اطلاعات معاملات شامل قیمت، متراژ، مناطق و تعداد قراردادها بهصورت منظم ثبت میشد و امکان تحلیل دقیق بازار وجود داشت. اما پس از کنار گذاشته شدن این سامانه، دسترسی به آمار جامع از بین رفت. هرچند سامانههای «کاتب» و «خودنویس» راهاندازی شدهاند، اما هنوز خروجی آماری منظمی برای مراجع رسمی منتشر نشده است. به همین دلیل، هرگونه آمار درباره میانگین قیمت یا تعداد معاملات فاقد پشتوانه دقیق است و نمیتوان بر آن تکیه کرد.
فاصله قیمت فروش و هزینه ساخت
برخلاف تصور عمومی که سازندگان را سوداگرانی با حاشیه سود کلان میدانند، بیگینژاد معتقد است که «فاصله قیمت تمامشده با قیمت فروش چندان زیاد نیست». افزایش هزینههای ساخت، از مصالح تا دستمزد، حاشیه سود سازندگان را به شدت محدود کرده است. در شرایطی که قیمتها برای بسیاری از متقاضیان بالاست، اما این افزایش بیشتر ناشی از رشد هزینههای تولید است تا سوداگری سازندگان. با این حال، نبود آمار شفاف، امکان قضاوت دقیق درباره نسبت قیمت فروش به هزینه ساخت را دشوار کرده است.
نقش اپلیکیشنها در شکلگیری انتظارات قیمتی
یکی از موضوعات بحثبرانگیز، افزایش قیمتهای پیشنهادی در اپلیکیشنهای خرید و فروش ملک است. بیگینژاد تأکید دارد که این افزایشها «ارتباطی با عملکرد مشاوران املاک ندارد». نبود نظارت بر ثبت قیمتها باعث شده افراد با درج آگهیهای متعدد و قیمتهای بالاتر، بر انتظارات بازار اثر بگذارند و این روند به اشتباه به مشاوران املاک نسبت داده شود. در غیاب سامانهای برای راستیآزمایی قیمتهای پیشنهادی، این آگهیها به عاملی برای شکلگیری حباب انتظاری تبدیل شدهاند.
نگاه به آینده؛ مسکن همچنان پناهگاه امن
با وجود ابهام در آمارها و افزایش هزینههای ساخت، بازار مسکن ایران همچنان مقصد اصلی سرمایههای سرگردان است. محدودیت خرید ملک توسط اتباع خارجی، این بازار را از تحولات مشابه در کشورهای منطقه متمایز کرده و تقاضای داخلی را به موتور محرک آن تبدیل کرده است. در شرایطی که جنگ و تحریم، بسیاری از بازارها را با بحران مواجه کرده، مسکن همچنان به عنوان «دارایی ماندگار» در ذهن ایرانیان باقی مانده است؛ پناهگاهی که حتی در روزهای پرتنش نیز خریداران خود را پیدا میکند.