آموزش اطفای حریق، مهمتر از تجهیزات است چون اگر فرد نداند دقیقا در کدام نقطه به دنبال اطفای حریق باشد، ممکن است به قیمت جانش تمام شود.

به گزارش سرمایه فردا، باران خوب امسال و رویش علف‌ها از تابستان پرآتش برای زاگرس خبر می‌دهد. مهرداد اکبریان مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت منابع طبیعی می‌گوید که به محض توقف بارندگی‌ها، نگرانی برای آغاز آتش‌سوزی‌ها آغاز می‌شود و احتمالا از نیمه خرداد ماه به بعد، همه گوش به زنگ وقوع حریق در جنگل‌ها و مراتع زاگرس خواهند بود. به اعتقاد او آموزش مناسب اطفای حریق، به مراتب مهمتر از تجهیزاتی است که در اختیار افراد قرار می‌گیرد؛ زیرا اگر فرد نداند که دقیقا در کدام نقطه به دنبال اطفای حریق باشد، ممکن است به قیمت جانش تمام شود.

هوا به تدریج در حال گرم شدن است و عرصه‌های طبیعی ایران در حالی که یکی از دو ایلوشن ناجی عرصه‌های طبیعی کشور را در جریان جنگ اخیر به دلیل حمله هوایی دشمن از دست داده، به استقبال تابستانی می‌رود که احتمالا پر آتش است. مهرداد اکبریان مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت منابع طبیعی در گفت‌وگو با هفت صبح بر اساس پیش‌بینی‌های تجربی تایید می‌کند که سال پرحریقی برای زاگرس در پیش رو خواهیم داشت.

او به تشریح اقدامات انجام شده برای این فصل پرحادثه می‌پردازد. از انجام کارهای معمول اداری، کتابخانه‌ای و بخشنامه‌ای گرفته تا برگزاری جلسات متعدد با استان‌های مختلف و آغاز دوره‌های آموزشی برای عملیات اطفای حریق، اقداماتی است که مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت منابع طبیعی به آنها اشاره می‌کند.

 تعمیر تجهیزات در دستور کار

اکبریان می‌گوید که مطابق سال‌های قبل، سازمان منابع طبیعی فراخوانی داده که تجهیزات آسیب دیده برای اورهال (تعمیرات اساسی) به تهران بیایند. برخی استان‌ها خودشان پیگیر خرید تجهیزات هستند و سازمان منابع طبیعی هم به دنبال خرید وسایل مناسب برای اطفای حریق در عرصه‌های طبیعی کشور است.

او از برگزاری دوره‌ای آموزشی برای تربیت نیروهای آموزشگر اطفای حریق به میزبانی استان ایلام در خرداد ماه امسال خبر می‌دهد که در این دوره، فرماندهان یگان‌های حفاظت، روسای ادارات حفاظت و جانشینان یگان در سراسر زاگرس حضور می‌یابند. هدف اصلی هم آن است که 30 تا 60 آموزشگر حریق برای کل کشور تربیت و به این افراد آموزش داده شود تا بتوانند به یک آموزشگر سازمانی تبدیل شده و در عرصه‌هایشان عمل کنند؛ زیرا اکنون مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت منابع طبیعی به تک آموزشگر این حوزه تبدیل شده و افرادی هم که کار آموزش اطفا را بر عهده دارند، فقط می‌توانند آموزش مردمی انجام دهند.

برگزاری مانور در طبیعت

به گفته اکبریان، دستورالعمل و سناریوی مانورهای اطفای حریق برای کل کشور ارسال شده و قرار است مانورها بر اساس یک سناریوی واقعی، در طبیعت اجرایی شود. البته منظور این نیست که نیروهای منابع طبیعی در عرصه آتش روشن کرده و به اطفای آن بپردازند، بلکه قرار است بر اساس شرایط واقعی، پنج تا 6 ساعت در طبیعت راه بروند تا افراد توانمند برای کار در عرصه شناسایی شوند.

مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت منابع طبیعی تاکید می‌کند که آموزش عملیات اطفا به اندازه آموزش برای جلوگیری از شروع شدن حریق مهم است. او در تشریح سخن خود به تلاش‌هایش برای مقابله با آتش زدن پس‌چر مزارع اشاره کرده و می‌گوید که پس از سال‌ها تلاش متوجه شده کشاورزان برای کشت دوم نیاز به آتش زدن مزارع خود دارند. اگرچه این موضوع خلاف قوانین کشور است اما نمی‌توان به کشاورز گفت که قوت لایموتش را برای حفظ عرصه‌های طبیعی رها کند. اما می‌توان به ‌آنها آموزش داد که حداقل قبل از آتش‌افروزی دور زمینشان را دیسک بزنند تا آتش سرایت نکند یا با منابع طبیعی هماهنگ کنند تا آسیبی از نظر گسترش آتش، متوجه عرصه‌های طبیعی نشود.

آغاز آتش‌سوزی بعد از توقف بارش‌ها

اکبریان می‌گوید که تا این لحظه گزارشی از آتش‌سوزی در جنگل‌های زاگرس دریافت نکرده زیرا رطوبت کمی در بیوماس باقی مانده است. امسال بهار خوبی داشتیم و هنوز باران می‌آید. 10 روز بعد از گرم شدن کامل هوا و توقف بارش‌ها، باید نگران حریق باشیم که تقریبا از نیمه‌های خرداد ماه آغاز می‌شود.

او فصل حریق برای جنگل‌های هیرکانی را 15 مهر تا اواخر بهمن اعلام می‌کند اما فقط برای شرق استان گلستان که دارای دو اقلیم متفاوت است و در نیمه شرقی، آب و هوایی شبیه ایران و تورانی دارد، پیش‌بینی می‌کند که در تابستان به دلیل آتش زدن پس‌چر مزارع پنبه یا گندم، احتمالا حریق رخ دهد.

دمنده برای زدن به قلب آتش نیست

فعالان محیط زیست خبر می‌دهند که در زاگرس به دلیل سوراخ بودن باک بنزین دمنده، یکی از ناجیان طبیعت در قلب آتش گیر افتاده و جانش را از دست داده‌ است. آیا نمی‌توان از تجهیزاتی استفاده کرد که کمتر برای جان انسان مخاطره ایجاد کند؟ اکبریان در این رابطه به تاریخچه ورود دمنده به تجهیزات اطفای حریق در کشور اشاره می‌کند. این دستگاه در دوره دوم ریاست خداکرم جلالی به تجهیزات یگان حفاظت اضافه می‌شود و حتی آتش نشانی هم معترض بوده که افراد با دمنده فقط حریق را باد می‌زنند. این دستگاه با قدرت کم برگ‌روب است اما با قدرت‌های بالاتر برای اطفای حریق کاربرد دارد.

مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت منابع طبیعی تاکید می‌کند که هیچ کس حق استفاده از دمنده در وسط حریق را ندارد زیرا حریق خط زن بوده و ما اجازه نداریم با دمنده‌ای که دو لیتر بنزین دارد، به قلب آتش بزنیم. در آتش‌هایی که از دست ما در می‌رود و مجبوریم عملیات اطفا را در فضای بزرگی انجام دهیم، باید عملیات تدافعی انجام شده و مطابق الگوی جنگل‌های الیت، دور تا دور محوطه آتش‌بر ایجاد شود.

تجهیزات ایران مشابه دیگر کشورهای جهان

اکبریان تجهیزات انفرادی به‌کار رفته برای اطفای حریق در ایران را مطابق الگوی دیگر کشورهای جهان توصیف می‌کند. جالب آنکه به گفته او، فنلاندی‌ها اصلا چیزی به اسم دمنده ندارند و با دیدن این دستگاه با تعجب سوال‌هایی را درباره کارکرد آن مطرح می‌کنند. در همه جای دنیا از جمله ژاپن و فنلاند، با کمک عوارض زمین و تجهیزات انفرادی خیلی ساده شامل بیل، شن کش، آتش کوب و … آتش را خاموش می‌کنند و اگر هم آب داخل عرصه برود،‌ فقط برای خنک کردن قسمت‌هایی است که آتشش با بیل خاموش شده است. در غیر این صورت، چندین گالن آب هم نمی‌تواند آتش درختان شکسته و افتاده و لاپی‌های سوراخ‌دار و پوسیده را خاموش کند.

البته مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت منابع طبیعی، نقطه تفاوت ایران با کشورهای دیگر را در تجهیزات هوایی آنها می‌داند و می‌گوید که دیگر کشورها، قدرت مانور بالایی در آب‌پاشی هوایی دارند. زیرا واقعا در عرصه‌های صعب‌العبور منابع طبیعی به جز همین وسایل ابتدایی، چیز خاصی نمی‌توان استفاده کرد.

 اطفای حریق در دره، جان چهار نفر را گرفت

اکبریان تاکید می‌کند که در موضوع اطفای حریق، آموزش بسیار مهمتر از تجهیزات است. افراد در دره‌ها و آبکندها نباید دنبال اطفای حریق باشند؛ همین مسئله تاکنون چهار شهید از ما گرفته است. متاسفانه نیروهای مستقر در عرصه، چیزهای خیلی ساده را رعایت نمی‌کنند. ماسک ضد دود بین آنها توزیع شده اما از آن استفاده نمی‌کنند. این ماسک‌ها حرارت را کنترل می‌کنند و مانع برخورد حرارت تابشی به صورت می‌شوند.

مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت منابع طبیعی از توزیع تجهیزات انفرادی اطفای حریق تا اواخر خرداد ماه خبر می‌دهد و می‌گوید: کوله‌های آب‌پاشی که با باتری کار می‌کند و شارژی است؛ در استان‌های زاگرسی توزیع خواهد شد. این کوله‌ها مثل کارواش آب می‌پاشد و قرار نیست هیمنه آتش را خاموش کند، بلکه به‌صورت لکه‌ای برای خنک کردن آتشی که دو نفر با بیل و آتش کوب آن را خاموش کرده‌اند، استفاده می‌شود.

با توجه به پیش‌بینی‌های انجام شده، فصل حریق زاگرس به زودی آغاز می‌شود اما می‌توان امیدوار بود که با اقدامات در دست پیگیری متولیان امر، شرایط سخت پیش رو را بدون تلفات انسانی و با کمترین خسارت برای عرصه‌های طبیعی، پشت سر بگذاریم.