چهارشنبه ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵
تفاوت قیمت طلا در پلتفرمهای آنلاین با نرخ رسمی اتحادیه، گاهی به ۲۰ تا ۳۰ درصد میرسد. این اختلاف عمدتاً به دلیل نبود شفافیت در قیمتگذاری، نوسانات دلار و تتر در ساعات تعطیلی بازار فیزیکی، و رفتار سفتهبازانه برخی پلتفرمها ایجاد میشود.
به گزارش سرمایه فردا، بازار طلا این روزها شباهت عجیبی به تابلوی نقاشیای پیدا کرده که هر کس هر رنگی که دوست دارد، روی آن میپاشد. نرخ ارز جهش میکند، قیمت طلا در بازار فیزیکی هنوز جا میماند، اما برخی پلتفرمهای آنلاین خرید و فروش طلا، در ساعاتی که بازار رسمی تعطیل است، نرخهایی اعلام میکنند که زمین تا آسمان با واقعیت تفاوت دارد. اختلاف قیمت طلا در این پلتفرمها با نرخ رسمی اتحادیه طلا در برخی ساعات به ۲۰ تا ۳۰ درصد هم میرسد. این یعنی سرمایهگذاری که در این ساعات خرید میکند، شاید ۳۰ درصد بیش از ارزش واقعی طلا پول داده باشد. گزارشی از بحران «قیمتگذاریهای سلیقهای» در بازار طلای دیجیتال و هشداری به سرمایهگذارانی که طمع سود سریع دارند.**
تصور کنید ساعت ۱۱ شب است. بازار فیزیکی طلا تعطیل است، اما شما در یک پلتفرم آنلاین، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار را ۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان میبینید. چند دقیقه بعد، پلتفرم دیگر همان طلا را ۹ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان قیمتگذاری کرده است. فردا صبح، اتحادیه طلا نرخ رسمی را ۸ میلیون تومان اعلام میکند. در این فاصله، هزاران نفر که از اختلاف قیمت سودای دلالی در سر دارند، دست به خرید و فروش میزنند. برخی سود میکنند، برخی ضرر. اما یک چیز واضح است: این نوسانات، ربطی به عرضه و تقاضای واقعی طلا ندارد. این «التهاب روانی» است که توسط الگوریتمهای برخی پلتفرمها تغذیه میشود. این پلتفرمها که عملاً رگولاتوری روی آنها نیست، هر طور که میخواهند قیمتگذاری میکنند. گاهی نرخ خود را به قیمت دلار در بازار آزاد گره میزنند، گاهی به نرخ تتر، گاهی هم به هیچ چیز. نتیجه، هرج و مرجی تمامعیار در بازار طلای دیجیتال. بازاری که روز به روز بزرگتر میشود و سرمایهگذاران بیشتری را جذب میکند، اما هنوز قواعد شفافی ندارد. در این گزارش، نگاهی داریم به علل و پیامدهای این اختلاف قیمتها و توصیههایی برای سرمایهگذاران خرد.
قیمت طلا در ایران از یک فرمول ساده تبعیت میکند: قیمت جهانی طلا به اضافه نرخ دلار، به اضافه مالیات و سود فروشنده. اما در عمل، هر یک از این مؤلفهها خود دچار ابهام است. قیمت جهانی طلا شفاف و مشخص است (هر اونس چند دلار). اما نرخ دلار، «دلار کدام بازار»؟ بازار آزاد؟ مرکز مبادله؟ سامانه نیما؟ و تفاوت این نرخها گاهی به ۳۰ تا ۴۰ هزار تومان هم میرسد. برخی پلتفرمها نرخ دلار بازار آزاد را مبنا قرار میدهند، برخی نرخ تتر (که خودش نوسانی است)، برخی هم میانگین چند نرخ. علاوه بر این، پلتفرمها در ساعاتی که بازار فیزیکی تعطیل است (عصرها و شبها) فعال هستند. در این ساعات، دلار و تتر هم نوسان دارند. اما این نوسانات تا چه حد واقعی است؟ آیا واقعاً ارزش دلار و تتر در ساعت ۱۱ شب با ساعت ۱۱ صبح تفاوت فاحشی دارد؟ خیر. بیشتر این نوسانات، حاصل «معاملات کمحجم» و «سفتهبازی» است. اما پلتفرمهای طلا از این نوسانات سوءاستفاده میکنند و قیمتهای خود را بر اساس بالاترین نرخ دلار (یا تتر) تنظیم میکنند تا حاشیه سود خود را افزایش دهند. نتیجه، طلایی که در یک پلتفرم ۱۰ میلیون تومان است، در پلتفرم دیگر ۹ میلیون، و در بازار فیزیکی ۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان. این اختلاف قیمت، مانند یک سیگنال برای سفتهبازان عمل میکند. آنها در پلتفرمهای ارزانتر میخرند و در پلتفرمهای گرانتر میفروشند (آربیتراژ). اما این آربیتراژ، نوعی قمار است، چون ممکن است تا زمان تسویه، قیمتها تغییر کند و سود به ضرر تبدیل شود.
بزرگترین مشکل، ساعاتی است که بازار فیزیکی طلا (اتحادیه طلا) تعطیل است. این ساعات، معمولاً از عصر (حدود ۱۷) تا صبح روز بعد (حدود ۱۰) را شامل میشود. در این بازه زمانی نزدیک به ۱۷ ساعته، هیچ نرخ رسمی از سوی اتحادیه طلا اعلام نمیشود. پلتفرمهای آنلاین اما فعال هستند. آنها قیمتهای خود را بر اساس الگوریتمهای خود (که اغلب مخفی است) بهروزرسانی میکنند. برخی پلتفرمها از این فضا سوءاستفاده میکنند و قیمتهای بسیار بالایی اعلام میکنند تا خریدارانی که فکر میکنند «قیمت فردا بالاتر میرود» را جذب کنند. برخی دیگر، قیمتهای بسیار پایینی اعلام میکنند تا فروشندگانی که فکر میکنند «قیمت فردا پایین میآید» را جذب کنند. در هر دو حالت، نوسانات شدید و غیرمنطقی ایجاد میشود. به عنوان مثال، در روز سهشنبه گذشته، نرخ تتر در یک صرافی آنلاین، ظرف ۲ ساعت، ۵ درصد کاهش یافت. بلافاصله، برخی پلتفرمهای طلا قیمت خود را ۵ درصد کاهش دادند. اما برخی دیگر، کاهش ندادند (به امید اینکه نرخ دوباره بالا برود). اختلاف قیمت بین پلتفرمها تا ۷ درصد هم رسید. این یعنی اگر سرمایهگذاری در آن لحظه در پلتفرم گرانتر خرید کرده بود، بلافاصله ۷ درصد ضرر میکرد. چنین نوساناتی در بازار فیزیکی طلا (اتحادیه طلا) نادر و محدود است، چون نرخگذاری اتحادیه بر اساس میانگین نرخ چند سامانه معتبر و با شفافیت نسبی انجام میشود. اما در پلتفرمهای آنلاین، خبری از شفافیت نیست. برخی پلتفرمها حتی «مالکیت» طلا را هم به درستی شفاف نمیکنند. آیا طلای خریدهشده واقعاً در خزانه وجود دارد؟ یا فقط یک عدد روی تابلو است؟ پاسخ به این سؤال، ریسک بزرگی است که سرمایهگذاران خرد اغلب نادیده میگیرند.
سوال اصلی اینجاست: آیا این اختلاف قیمتها «بازی با سرمایه مردم» است یا «فرصتی برای سودآوری»؟ پاسخ، هر دو است. برای سرمایهگذارانی که حرفهای و با اطلاعات کامل وارد میشوند، این فضای آشفته میتواند فرصتهای آربیتراژ فراهم کند. اما برای سرمایهگذاران خرد که تازه وارد این بازار شدهاند، بیشتر یک «تله» است تا فرصت. چرا؟ به سه دلیل.
اول، نبود شفافیت در قیمتگذاری. شما نمیدانید الگوریتم پلتفرم بر چه اساسی قیمت را تعیین میکند. ممکن است قیمت اعلامی، ۱۰ درصد بالاتر از ارزش واقعی باشد. دوم، ریسک نقدشوندگی: اگر پلتفرم دچار مشکل شود (مثل هک یا ورشکستگی)، ممکن نتوانید طلای خود را نقد کنید. سابقه وجود دارد. چند سال پیش، یک پلتفرم خرید و فروش طلا به نام «طلا ۳۶۵» ورشکست شد و هزاران سرمایهگذار ضرر کردند. سوم، عدم پشتوانه واقعی: برخی پلتفرمها «کاغذ طلا» میفروشند، نه طلای فیزیکی. یعنی شما یک عدد روی تابلو میبینید، اما در خزانه، طلای معادلی وجود ندارد. اگر تقاضا برای نقد کردن زیاد شود، پلتفرم نمیتواند پاسخگو باشد و ورشکست میشود. بنابراین، قبل از هر سرمایهگذاری، تحقیق کنید که آیا پلتفرم مورد نظر، دارای مجوز از اتحادیه طلا یا بانک مرکزی است؟ آیا سابقه شفافیت در قیمتگذاری دارد؟ آیا نظرات کاربران در مورد آن مثبت است؟ اگر پاسخ هر سه «بله» است، میتوانید (با احتیاط) وارد شوید. اگر حتی یکی «نه» بود، بهتر است از آن دوری کنید. چون طلای فیزیکی، حداقل همیشه ارزش ذاتی خود را حفظ میکند.
تفاوت قیمت طلا در پلتفرمهای آنلاین با نرخ رسمی اتحادیه، گاهی به ۲۰ تا ۳۰ درصد میرسد. این اختلاف عمدتاً به دلیل نبود شفافیت در قیمتگذاری، نوسانات دلار و تتر در ساعات تعطیلی بازار فیزیکی، و رفتار سفتهبازانه برخی پلتفرمها ایجاد میشود. در حالی که این فضا برای سرمایهگذاران حرفهای میتواند فرصت آربیتراژ ایجاد کند، برای سرمایهگذاران خرد بیشتر شبیه قمار است. سرمایهگذاری که بدون تحقیق و صرفاً بر اساس تبلیغات جذاب وارد این بازار میشود، احتمال ضرر بالایی دارد. توصیه کارشناسان این است که برای سرمایهگذاری بلندمدت، خرید طلای فیزیکی (سکه، شمش یا زنجیر) مطمئنترین گزینه است. برای سرمایهگذاری کوتاهمدت و فعال، میتوان از صندوقهای طلای بورسی استفاده کرد که تحت نظارت سازمان بورس هستند و شفافیت بیشتری دارند.
استفاده از پلتفرمهای آنلاین غیرمجاز و بدون مجوز را به هیچ وجه توصیه نمیکنیم. چون با پولتان بازی میکنند. و در این بازی، قاعده به نفع شما نیست. همواره به یاد داشته باشید: «اگر سود یک معامله خیلی خوب به نظر میرسد که حقیقت داشته باشد، معمولاً حقیقت ندارد.» و در بازار آشفته طلای دیجیتال، این جمله بیش از هر زمان دیگری مصداق دارد. پس هوشیار باشیم. طلا بخریم، اما از مسیر درست. نه از هر پلتفرم بینام و نشانی. امیدواریم که نهادهای نظارتی هر چه سریعتر تکلیف این پلتفرمها را روشن کنند، وگرنه خسارت آن دامن گیر همه خواهد شد.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا